Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for Φεβρουαρίου 2009

Εργοστάσιο της ΔΕΗ

Η πόλη που ζούμε σήμερα κατακλύζεται από μια φυσική οντότητα που είναι αδύνατο να τη συλλάβουμε με τις αισθήσεις μας – την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Η αδυναμία αυτή, σε συνδυασμό με την επιστημονική αβεβαιότητα που προβάλλουν οι πολυεθνικές εταιρείες και η έλλειψη πληροφόρησης του πολίτη, έχουν δημιουργήσει μια επικίνδυνη αδιαφορία στους κατοίκους. Μια απειρία εγκαταστάσεων, μεταξύ των οποίων προεξέχουσα θέση έχουν τα ραντάρ, τα κινητά τηλέφωνα, οι κεραίες, οι γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης (150.000 Volt) κ.λ.π ακτινοβολούν μόνιμα στο περιβάλλον. Αυτή η εικόνα, δεν είναι ούτε απλή, ούτε αθώα. Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει καταρράκτη στα μάτια, ασθένειες του αίματος, βλάβες στο κεντρικό νευρικό σύστημα, αλλαγή συμπεριφοράς.

Αφορμή για το δημοσίευμα αυτό, μου έδωσε ο τοπικός τύπος της 10ης Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τον οποίο «συνεργεία της ΔΕΗ τις επόμενες ημέρες θα εγκαταστήσουν πυλώνες υψηλής τάσης 150 KV, που θα διασυνδέσουν τον υποσταθμό του Κατσαμπά με τον ΑΗΣ Λινοπεραμάτων και τον ΑΗΣ Αθερινόλακκου που πρόσφατα τέθηκε σε εκμετάλλευση. Όλα τα δημοσιεύματα αναφέρονται στις διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος σε διάφορες περιοχές του Ηρακλείου, αλλά πουθενά δεν αναφέρεται από πού θα περάσουν αυτές οι γραμμές, τι μέτρα προστασίας έχουν λάβει, σε τι απαλλοτριώσεις έχουν προβεί, σε τι αποστάσεις από τους πυλώνες υψηλής τάσης θα μεταβληθούν οι χρήσεις γης και τι πληροφόρηση έχει ο πολίτης για τις επιπτώσεις από τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής τάσης.

Αντί να προσπαθήσω να αποδείξω ότι δεν είμαι ελέφαντας, σχετικά με τις απόψεις αυτές θα επικαλεσθώ αποφάσεις του Σ.τ.Ε και μαρτυρίες έγκριτων επιστημόνων, για να αποδείξω την επικινδυνότητα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων γύρω από τις γραμμές υψηλής τάσης. Αυτό το κάνω, γιατί πιστεύω, ότι σε μια αντιπροσωπευτική δημοκρατία ο λαός πρέπει να είναι ανοιχτά και υπεύθυνα ενημερωμένος. Αν αυτή η ενημέρωση προκαλέσει ανησυχία, αυτή είναι προτιμότερη από την άγνοια και την ευτυχία που ακολουθεί. Με τη γνώση, την ενημέρωση και την ανησυχία μπορεί να προστατευθεί κανείς. Αν η δημοκρατία αποτύχει σ΄ αυτό το σημείο, καθώς συχνά συμβαίνει, τότε είναι καθήκον του κάθε πολίτη να επιδιώξει την ενημέρωσή του και να λάβει μέτρα. Καμιά εθνική ασφάλεια δεν δικαιολογεί, το να διακινδυνεύουν την ζωή τους οι πολίτες. Τότε, εξ ορισμού παύει να είναι εθνική ασφάλεια. Τότε είναι ασφάλεια ορισμένων συμφερόντων.

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ:

1) Απόφαση ΣτΕ 936/203 : Αναστολή εκτέλεσης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων έργου αναβάθμισης υφιστάμενης και κατασκευής νέας γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος Κορίνθου – Πατρών, για το λόγο ότι η κατασκευή του επίδικου έργου θα θέσει σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία των κατοίκων της περιοχής, εξ αιτίας της αυξήσεως της εντάσεως των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων, τα οποία δημιουργούνται γύρω από τις γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος.

2) Απόφαση ΣτΕ 4503/1997 : Προσφυγή Κοινότητας Κρυονερίου, κατά ΥΠΕΧΩΔΕ, ΥΒΕΤ, ΔΕΗ κ.λ.π. Το Σ.τ.Ε δέχεται την αίτηση, διότι η επί του ανθρωπογενούς και δη της υγείας των κατοίκων οικισμού, επίδραση ηλεκτρομαγνητικών πεδίων δεν είναι μόνο θέμα που άπτεται του φυσικού περιβάλλοντος, δια το οποίο αρμόδιος είναι ο Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ, ούτε και αμιγώς τεχνικό ζήτημα, που στηρίζει την συναρμοδιότητα του Υπουργού ΥΒΕΤ ως αρμοδίου επί βιομηχανικών εγκαταστάσεων, αλλά είναι προεχόντως θέμα που αφορά στην ανθρώπινη υγεία, για το οποίο αρμόδιος είναι ο Υπουργός Υγείας Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ:

1η) Τον Ιούνιο του 1983 έγινε στο Μπόουλντερ του Κολοράντο το ετήσιο Διεθνές Συνέδριο της Βιοηλεκτρομαγνητικής Εταιρείας (Βioelektromagnetics Society), που είναι διεθνής οργανισμός επιστημόνων και ασχολείται με τις βιολογικές επιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας. Στο Συνέδριο αυτό, ο Πολωνός Przemyslam Czerski ανακοίνωσε, ότι ηλεκτρομαγνητικά κύματα πολύ μικρότερης της μέγιστης επιτρεπόμενης στις ΗΠΑ μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα χρωματοσώματα των κυττάρων του σπέρματος των ποντικών. Τέτοιες βλάβες μεταδίδονται στους απογόνους. Όταν η ένταση έγινε 2,5 φορές μεγαλύτερη της μέγιστης επιτρεπόμενης, ο ρυθμός αποβολών των ποντικών υπερτετραπλασιάστηκε.

2η) Οι γραμμές μεταφοράς στην Ευρώπη μεταφέρουν ηλεκτρικό εναλλασσόμενο ρεύμα συχνότητας 50 Hz και στη Βόρεια Αμερική 60 Hz. Οι συχνότητες αυτές είναι πολύ χαμηλές για να θεωρηθούν επικίνδυνες. Ένα άλλο γεγονός όμως τις κάνει επικίνδυνες -οι πυλώνες υψηλής τάσης μεταφέρουν πολύ μεγάλη ισχύ ηλεκτρικής ενέργειας σε επίσης μεγάλη τάση που αναγκαστικά δημιουργεί ισχυρά ηλεκτρομαγνητικά πεδία στον χώρο γύρω από τους πύργους. Στο Συνέδριο ανακοινώθηκε, ότι η έκθεση κουνελιών σε πεδία υψηλής ένστασης και συχνότητας 60 Hz πριν και μετά τη γέννησή τους προκάλεσε ανωμαλίες στον εγκέφαλο. Οι ίδιες συνθήκες διπλασίασαν τον αριθμό ανώμαλων εμβρύων σε ινδικά χοιρίδια.

3η) Ο Ρίτσαρτ Φίλιπς των εργαστηρίων Μπάτελ Πασίφικ που συμμετείχε στο Συνέδριο έκανε ίσως την πιο εντυπωσιακή ανακοίνωση. Πήρε ινδικά χοιρίδια και τα εξέθεσε σε πεδία 60 Hz και έντασης 30.000 volt /m. Αυτή η ένταση δημιουργεί στα χοιρίδια ρεύματα παρόμοια μ’ εκείνα που δημιουργούνται στους ανθρώπους από πεδία 10.000 Volt/m. Τέτοια πεδία συναντώνται κάτω από τους γνωστούς πυλώνες υψηλής τάσης, όπως αυτοί των 150.000 Volt. Μετα από 18 μήνες οι απόγονοι των χοιριδίων είχαν διπλάσιο ρυθμό ανωμαλιών από άλλα χοιρίδια.

Προσωπική μου άποψη, αλλά και αποτέλεσμα της πλειοψηφίας των ερευνητών είναι, ότι υπάρχει κάποια συστηματική σύνδεση ανάμεσα σε τέτοια πεδία και τη λευχαιμία, καθώς και τους παιδικούς καρκίνους.

Παρ’ όλη την επιστημονική αβεβαιότητα την οποία επιτείνουν οι πολυεθνικές, σύμφωνα με την 15η αρχή της Αειφόρου Ανάπτυξης «προκειμένου να προστατευθεί η υγεία και το περιβάλλον, η προφυλακτική προσέγγιση πρέπει να εφαρμόζεται ευρέως από όλα τα κράτη σύμφωνα με τις δυνατότητές τους. Όπου υπάρχει έλλειψη επιστημονικής βεβαιότητας δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως λόγος για να ματαιωθούν αποτελεσματικά μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.

Η ΔΕΗ εγκαθιστά και πρόκειται να εγκαταστήσει πυλώνες υψηλής τάσης , που αρκετές φορές περνούν από κατοικημένες περιοχές χωρίς να κάνει περιβαλλοντική έρευνα σε βάθος και δεν τηρεί τις αποστάσεις από τις κατοικημένες περιοχές. Όπως όμως και να έχει το πράγμα, οι ευθύνες δε μειώνονται, ούτε πρέπει να αντιμετωπίζονται ήπια από την Πολιτεία. Το περιβάλλον δεν είναι ιδιοκτησία κανενός, ούτε του ίδιου του κράτους.

ΜΑΝΟΛΗΣ ΒΟΥΤΥΡΑΚΗΣ
ΦΥΣΙΚΟΣ – ΠΕΡΙΒ/ΓΟΣ
ΠΡΟΕΔΡΟΣ Σ.Π.Α.Π.Ε.Κ.Ε.Ε.Κ

Advertisements

Read Full Post »

ΔΙΚΤΥΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ
comsolidario , Παρασκευή, 25 Φεβρουάριος 2005
Καφές από τις ζαπατίστικες κοινότητες του Μεξικού
Κακάο από την κοοπερατίβα El Ceibo της Βολιβίας
Μάτε από το MST (Κίνημα των Χωρίς Γη) της Βραζιλίας

Τα τελευταία χρόνια ένα παράλληλο εμπόριο αναπτύσσεται έξω από τα πλαίσια των δομών του παγκόσμιου εμπορίου.

Είναι μια προσπάθεια αναζήτησης ενός εναλλακτικού μοντέλου  εμπορικών σχέσεων ανάμεσα σε παραγωγούς από τις πιο φτωχές χώρες του πλανήτη κυρίως, αλλά όχι μόνο, και τους καταναλωτές στις αναπτυγμένες χώρες.

Ενα μοντέλο που εξασφαλίζει πολύ μεγαλύτερες τιμές στους παραγωγούς, που χρησιμοποιεί τεχνολογίες φιλικές προς το περιβάλλον και εγγυάται την βιολογική ταυτότητα των προϊόντων, που ταυτόχρονα επιδιώκει την χαμηλότερη δυνατή τιμή πώλησης για τους καταναλωτές.

Σαν γέφυρα ανάμεσα στους φτωχούς παραγωγούς και τους καταναλωτές λειτουργούν οι οργανώσεις και ομάδες που προωθούν έμπρακτα τη λογική του «δίκαιου εμπορίου».

Μια τέτοια γέφυρα προσπαθούμε να κτίσουμε σήμερα και στην Ελλάδα.

Γυρνώντας από το σούπερ-μάρκετ με τις σακούλες γεμάτες ψώνια, πόσο συχνά αναρωτιόμαστε με ποια διαδικασία έφτασαν αυτά τα προϊόντα στα χέρια μας; Πρόκειται για μια απλή και προφανή απορία, τα στοιχεία που μας δίνονται, όμως, για να την επεξεργαστούμε είναι ελάχιστα. Πέρα από την συσκευασία, τη μάρκα και την τιμή των προϊόντων, στα καταστήματα δεν θα μάθουμε τίποτα παραπάνω. Τα ατέλειωτα διαφημιστικά μηνύματα δεν βοηθάνε ιδιαίτερα, εκτός και αν  η πληροφορία ότι τα ψάρια είναι τετράγωνα και κίτρινα μπορεί να θεωρηθεί χρήσιμη.

Και λοιπόν; Στον κοινωνικό μας ρόλο του καταναλωτή, δεν καλούμαστε να γνωρίζουμε, απλά να αγοράζουμε. Σε αντάλλαγμα της δικής μας «αφθονίας», αυτή η μυστηριώδης δύναμη που γεμίζει τα ράφια με υλικά αγαθά ζητάει να παραμείνει αόρατη. Κανένας, όμως, δεν κρύβεται χωρίς λόγο. Μια απρόβλεπτη ματιά, πέρα από την επιφάνεια των εμπορευμάτων, ανακαλύπτει τα πρόσωπα αμέτρητων ανθρώπων που μόχθησαν για την παραγωγή τους, σε συνθήκες που διαρκώς επιδεινώνονται. Αυτά τα πρόσωπα , που έχουν όλα τα χρώματα του πλανήτη – ακόμα και του ίδιου του «καταναλωτή», γιατί και αυτός συνήθως συμμετέχει στην παραγωγική διαδικασία – είναι που πρέπει να μείνουν αόρατα. Για να αποφεύγεται το αναπάντεχο, να δούμε ο ένας τον άλλο.

Επιφανειακά, νομίζουμε ότι στη σακούλα με τα ψώνια υπάρχει καφές, ντομάτες, ρούχα κλπ.. Στο κουτί του καφέ, όμως, δεν γράφει ότι ο παραγωγός, κάπου στο Νότο, έχει εισπράξει το 2 % της τιμής που πληρώσαμε, ούτε ότι εκατομμύρια πρώην μικροκαλλιεργητές έχουν μεταναστεύσει στις πόλεις, προσπαθώντας να επιβιώσουν. Δεν έχουμε ιδέα τι στο διάολο χημικά έχουν ρίξει στις ντομάτες, αν είναι μεταλλαγμένες και υπό ποιους όρους ζει και εργάζεται ο παραγωγός τους. Η ετικέτα του ρούχου, που διαφημίζεται με εικόνες χαράς και περιπέτειας, δεν έχει την υπογραφή του 12χρονου κοριτσιού που μπορεί να το έραψε, για μερικά σεντς την ώρα. Ίσως να μας ενοχλούσε αν μαθαίναμε ότι έχει αντικαταστήσει τις εργάτριες μιας κλωστουφαντουργίας στην Ελλάδα π.χ., επειδή οι μισθοί τους κρίθηκαν «ασύμφοροι» για την οικονομική βιωσιμότητα της επιχείρησης.. Μήπως ο υπάλληλος στο ταμείο του καταστήματος φαινόταν διαλυμένος από την μονοτονία; Πόσες ώρες κάθεται εκεί; Της φτάνει ο μισθός για να ζήσει;

Ζούμε σε καπιταλιστικές κοινωνίες. Δεν είναι πρωτότυπη η διαπίστωση ότι από την παραγωγή των πρώτων υλών, στην μεταποίηση και μέχρι το τελικό στάδιο της διανομής και της κατανάλωσης, οι οικονομικές σχέσεις οργανώνονται και υποτάσσονται στη βάση μίας και μοναδικής επιδίωξης: την παραγωγή του μεγαλύτερου δυνατού κέρδους. Τις τελευταίες δεκαετίες, όμως, η δυναμική και οι επιπτώσεις αυτής της επιδίωξης φαίνεται να έχουν ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Ενοποιημένος σε μια παγκόσμια Αγορά, ο πληθυσμός του πλανήτη ζει και αναπνέει στον ρυθμό των οικονομικών δεικτών. Στις «αναπτυσσόμενες» χώρες, στον Παγκόσμιο Νότο όπως ονομάζονται, οι άνθρωποι ωθούνται στην φτώχεια, ακόμα και στην πλήρη ανέχεια, ώστε να τροφοδοτείται το σύστημα με όσο το δυνατό φθηνότερα εργατικά χέρια και φθηνότερες πρώτες ύλες. Στον «πλούσιο Βορρά» η «ευημερία» ορίζεται σαν μια συνεχής πράξη κατανάλωσης όλο και πιο υποβαθμισμένων εμπορευμάτων, που περιλαμβάνουν πλέον και «προϊόντα» όπως η διασκέδαση και η ασφάλεια. Παράλληλα, το περιβάλλον ολόκληρου του πλανήτη λεηλατείται με αυξανόμενη ένταση.

Σε αυτή την παρανοϊκή κούρσα, η λογική του κέρδους δεν παλεύει μόνη της. Όλο και περισσότεροι «αόρατοι» του Νότου οργανώνονται συλλογικά και αντιπαρέρχονται αυτή την πραγματικότητα. Από την άλλη, οι μητροπόλεις του Βορρά συγκλονίστηκαν την τελευταία πενταετία από μαζικές και οργισμένες διαδηλώσεις, που έκαναν ορατούς τους κεντρικούς μηχανισμούς ρύθμισης της παγκόσμιας εκμετάλλευσης, οργανισμούς όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα. Από εκεί και πέρα όμως;

Για όλα όσα μας περιορίζουν και μας εξοργίζουν στην κυρίαρχη εκδοχή αυτού του κόσμου, η αντίσταση – με όλες τις μορφές που μπορεί να πάρει – είναι απαραίτητη, αλλά δεν φθάνει από μόνη της. Μπορούμε να οραματιζόμαστε έναν άλλο κόσμο όσο θέλουμε, αλλά εάν δεν αρχίσουμε να τον εξερευνούμε μέσα στις κοινωνίες μας, να τον δημιουργούμε στις καθημερινές μας ζωές, δεν θα έρθει ποτέ.

Ακολουθώντας το σκεπτικό αυτό και – κυρίως – εμπνευσμένες από την ενέργεια και τη δυναμική του πλήθους που το υλοποιεί σε ολόκληρο τον πλανήτη και σε όλες τις πλευρές της κοινωνικής ζωής, αποφασίσαμε να το εφαρμόσουμε στο πεδίο της διακίνησης των αγαθών: αυτό, δηλαδή, που σήμερα ονομάζεται εμπόριο. Θέλουμε να πειραματιστούμε πάνω στη δημιουργία άμεσων και διαφανών οικονομικών σχέσεων, βασισμένων στην ανάγκη για μια αξιοπρεπή υλική διαβίωση των παραγωγών και των καταναλωτών και όχι στους «νόμους της αγοράς». Να απελευθερώσουμε όσο περισσότερο μπορούμε τα αγαθά από τον (ζουρλό)μανδύα του εμπορεύματος, να αναδείξουμε και πάλι την αξία τους σαν μέσα απόλαυσης για τον καταναλωτή και σαν προϊόντα της δημιουργικότητας του παραγωγού, με τον κόπο και το μεράκι του. Θέλουμε τελικά, ονειροβατώντας ίσως λιγάκι, να δείξουμε έμπρακτα ότι ο ίδιος ο διαχωρισμός μας σε «παραγωγούς» και «καταναλωτές» δεν είναι νόμος της φύσης: είναι μια σύμβαση που τεμαχίζει, που μας διαιρεί σε εργαλεία παραγωγής κέρδους και που μπορεί να ξεπεραστεί.

Όσον αφορά τον πρώτο (και βασικότερο) συντελεστή αυτής της επιδιωκόμενης οικονομικής σχέσης, τον παραγωγό, επιδιώκουμε να συνεργαστούμε με (και να στηρίξουμε) κοινότητες ανθρώπων που χτίζουν παραγωγικές διαδικασίες βασισμένες όχι στο ατομικό όφελος και κέρδος αλλά στη συλλογική βελτίωση των όρων ζωής, που αναπτύσσουν παραγωγικές σχέσεις οριζόντιες και συμμετοχικές, βασισμένες στην αλληλεγγύη μεταξύ των μελών τους. Κοινότητες που δεν αντιμετωπίζουν το φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον ως αναλώσιμο πόρο για την παραγωγή, αλλά το σέβονται και το ανατροφοδοτούν, και ιδιαίτερα εκείνες που συμμετέχουν ενεργά στους τοπικούς και ευρύτερους αγώνες για αυτόν τον άλλο κόσμο. Τέτοιες κοινότητες δεν είναι, ευτυχώς, αποκύημα τις φαντασίας μας, αλλά αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται, κυρίως στην Λατινική Αμερική, αλλά και τον υπόλοιπο πλανήτη. Έχουμε ήδη βρει, μέσω συντρόφων στη Γερμανία (την κοοπερατίβα Caf? Libertad – http://cafe-libertad.de/), πρόσβαση στα προϊόντα τριών τέτοιων κοινοτήτων: την ζαπατίστικη κοοπερατίβα Mut Vitz στην Τσιάπας του Μεξικού (καφές), την κοοπερατίβα El Ceibo στη Βολιβία (κακάο) και το κίνημα των Χωρίς Γη (MST) στη Βραζιλία (μάτε).

Ο άλλος συντελεστής της σχέσης που επιδιώκουμε, η χρήστρια του προϊόντος δηλαδή, είμαστε καταρχήν εμείς, οι άνθρωποι που παίρνουμε αυτή την πρωτοβουλία. Προτιμάμε, π.χ., να πίνουμε καφέ φτιαγμένο από ανθρώπους που γνωρίζουμε (έστω και λίγο) και θαυμάζουμε (πολύ), τον οποίο γνωρίζουμε ότι έχουν πληρωθεί απ’ευθείας και σε αξιοπρεπή τιμή, παρά να καταναλώνουμε το εμπόρευμα της Nestle και της Kraft στα σούπερ-μάρκετ, μη γνωρίζοντας, επιπλέον, την ποιότητά του και τα χημικά που έχουν χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή του. Θέλουμε να εντάξουμε σε αυτή τη σχέση όσο το δυνατό περισσότερους ανθρώπους στην Ελλάδα. Όχι σαν «πελάτες» όμως, αλλά σαν «συνένοχους» σε μια πρακτική αλληλεγγύης, απειθαρχίας και αυτενέργειας ταυτόχρονα. Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα ανθρώπινο δίκτυο διανομής, όσο γίνεται περισσότερο οριζόντιο, ώστε τα προϊόντα να φτάνουν στους χρήστες μαζί με τα πρόσωπα και τον αγώνα των ανθρώπων που τα παρήγαγαν. Θα  είμαστε οι μεσολαβητές αυτής της σχέσης, καθώς υπάρχουν κυρίαρχες δομές που δεν μπορούμε ακόμα να αμφισβητήσουμε: οι μεταφορικές εταιρίες, η εφορία, το ίδιο το χρήμα. Χονδρέμποροι στο όνομα της αλληλεγγύης, όμως, δεν πρόκειται να γίνουμε.

Η ομάδα των ανθρώπων που ξεκινάμε το εγχείρημα αυτό, λειτουργεί με βάση την ισοτιμία, την συντροφικότητα και τη συναίνεση στις αποφάσεις. Πέρα από τα μεγαλεπήβολα σχέδια που αναλύθηκαν παραπάνω, στους άμεσους στόχους μας είναι η διερεύνηση περισσότερων κοινοτήτων και προϊόντων που μπορούν διακινηθούν με αυτούς τους όρους, αλλά και ενός χώρου (και των χρημάτων που απαιτούνται για την ενοικίαση και την διαμόρφωσή του) που θα λειτουργεί σαν κέντρο διανομής και κοινωνικός χώρος ταυτόχρονα. Επιπλέον, διερευνούμε ένα νομικό σχήμα που θα συνάδει, έστω και λίγο, με τη φιλοσοφία του εγχειρήματος και παράλληλα δεν θα μας βουλιάξει στη γραφειοκρατία. Δύσκολα πράγματα δηλαδή. Και το δυσκολότερο όλων, ψάχνουμε ακόμα όνομα!

η κοοπερατίβα Mut Vitz

Στην πολιτεία Τσιάπας του Μεξικού λειτουργεί η κοοπερατίβα καφέ Mut Vitz. που στην ιθαγενική γλώσσα τσοτσίλ σημαίνει Βουνό των Πουλιών.  Η κοοπερατίβα σχηματίστηκε το 1997 με 500 μέλη – παραγωγούς καφέ. Σήμερα  συμμετέχουν 700 παραγωγοί καφέ, από  διάφορες αυτόνομες ζαπατίστικες κοινότητες των Υψιπέδων της Τσιάπας. Ένα χρόνο μετά τη δημιουργία της η κοοπερατίβα νομιμοποιήθηκε, αποκτώντας άδεια εξαγωγής του καφέ της και το 2000 αποκτά πιστοποιητικό βιολογικού καφέ από την κρατική εταιρεία πιστοποίησης Certimex. Η κοοπερατίβα αποτελεί μια πρωτοβουλία των παραγωγών καφέ στην προσπάθεια τους να αποδεσμευτούν από τις εκμεταλλευτικές δομές του εμπορίου, οργανώνοντας την δουλειά τους συλλογικά και εξάγοντας τον καφέ τους μέσω ομάδων αλληλεγγύης που υπάρχουν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες  και τη Β. Αμερική.

ο καφές

Ο βιολογικός καφές που παράγει η κοοπερατίβα είναι τύπου arabica, το καλύτερο είδος καφέ ποιοτικά, με απαλό άρωμα και μικρή συγκέντρωση καφείνης. Η καλλιέργειά του γίνεται υπό σκιάν, κάτω από τα ψηλότερα δέντρα της περιοχής. Οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις καθαρίζονται 3 φορές το χρόνο και χρησιμοποιείται φυσικό λίπασμα (κομπόστ) από κοπριά αλόγου, φλούδες καφέ κλπ. Στους κανόνες του καταστατικού της κοοπερατίβας συμπεριλαμβάνεται ότι στα εδάφη των μελών της δεν χρησιμοποιούνται πουθενά χημικά λιπάσματα για κανένα είδος καλλιέργειας. Η προεπεξεργασία του καφέ (διαχωρισμός με νερό, ξήρανση στον ήλιο) γίνεται από την Mut Vitz, ενώ οι ομάδες αλληλεγγύης στην Ευρώπη και την Β.Αμερική πραγματοποιούν την επεξεργασία (καβούρδισμα, συσκευασία) και τη διανομή του.

η οικονομία του καφέ

Στο Μεξικό, η πώληση και εξαγωγή του καφέ γίνεται μέσω των κογιότες (τσακάλια), των διαμεσολαβητών δηλαδή μεταξύ των παραγωγών και των εμπόρων καφέ. Αυτοί ορίζουν την τιμή του καφέ και τον τρόπο πληρωμής, και στη συνέχεια τον πουλάνε στη παγκόσμια αγορά. Η τιμή που δίνουν για τον καφέ είναι πολύ χαμηλή, πολλές φορές κάτω και από το κόστος παραγωγής. Κυμαίνεται από 7 έως 9 πέσος το κιλό (14 μεξικάνικα πέσος ισοδυναμούν περίπου με ένα ευρώ). Κάτω από αυτές τις συνθήκες πολλοί παραγωγοί καφέ εξαναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν στα μεγάλα αστικά κέντρα εγκαταλείποντας τη γη τους. Ομως τα τελευταία χρόνια αυτή η πραγματικότητα αλλάζει. Διάφορες πρωτοβουλίες ανάλογες με την κοοπερατίβα Mut Vitz έχουν ξεκινήσει στην περιοχή, δίνοντας την ευκαιρία και τη δυνατότητα στον αγροτικό πληθυσμό να καλλιεργεί τη γη του, προστατεύοντας ταυτόχρονα το φυσικό περιβάλλον, παράγοντας ποιοτικά, βιολογικά προϊόντα, να αυτο-οργανώνουν  τη δουλειά παραγωγής και συγκομιδής και τέλος πουλάνε  τον καφέ μέσω των κινήσεων αλληλέγγυου εμπορίου σε αξιοπρεπή τιμή. Η γερμανική κοοπερατίβα Cafe Libertad, από την οποία προμηθευόμαστε κι εμείς τον καφέ που διαθέτουμε, πληρώνει απευθείας στην Mut Vitz 3 δολάρια το κιλό. Με αυτή την τιμή η Mut Vitz μπορεί και διαθέτει 18 πέσος για κάθε κιλό καφέ στους παραγωγούς (το διπλάσιο από ότι τα «τσακάλια»), διαχειρίζεται αυτόνομα την προεπεξεργασία και μεταφορά του καφέ, επενδύει σε εξοπλισμό και υποδομές της κοοπερατίβας και αποδίδει ένα μέρος στις ζαπατίστικες κοινότητες, ενισχύοντας τα προγράμματα εκπαίδευσης, υγείας, εμπορίου κ.α που πραγματοποιούνται στην περιοχή.

Υ.Γ. Για προτάσεις, απορίες, συμβουλές και εκδήλωση διάθεσης συνεισφοράς επικοινωνήστε με το παρακάτω e-mail: comsolidario@yahoogroups.com

Read Full Post »

Διαμαρτυρία για τις εκκλησιαστικές διεκδικήσεις γης στη Βοιωτία
ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ ΒΟΙΩΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ , Τετάρτη, 05 Νοέμβριος 2008
Μια πολύ σημαντική δίκη έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί την Πέμπτη, 6 Νοεμβρίου 2008 στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λιβαδειάς.

Η δίκη αφορά αγωγή της Μονής Λυκούρεση κατά του Ελληνικού Δημοσίου, με την οποία διεκδικούνται από τη Μονή 17.000 στρέμματα δημόσιας γης.

Η διεκδικούμενη έκταση περιλαμβάνει τμήματα των περιοχών Λιβαδειάς, Ανάληψης, Πέρα Χωριού, Θουρίου, Τσουκαλάδων, Χαιρώνειας και Αγίου Βλασίου.

Η έκταση αυτή έχει απαλλοτριωθεί το έτος 1965 από το Ελληνικό Δημόσιο. Μέρος αυτής αποτελείται από βοσκοτόπια, τα οποία χρησιμοποιούνται από κτηνοτρόφους της περιοχής με ευθύνη των Δήμων. Άλλο μέρος έχει διανεμηθεί για την αποκατάσταση ακτημόνων καλλιεργητών. Επίσης στην έκταση αυτή συμπεριλαμβάνεται και δάσος σπάνιας φυσικής ομορφιάς.

Τα μέλη και οι φίλοι της «ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗΣ ΒΟΙΩΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ», ήδη από τον Οκτώβριο του έτους 2007, όταν υπέπεσε στην αντίληψή μας το ζήτημα, κινηθήκαμε άμεσα και σε πρώτη φάση ενημερώσαμε τους αρμόδιους φορείς της αυτοδιοίκησης.

Πράγματι, ο Δήμος Χαιρώνειας ανταποκρίθηκε και με ομόφωνη απόφαση της Δημαρχιακής του Επιτροπής, παρενέβη υπέρ του Δημοσίου, διότι -όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην απόφαση- «ο Δημόσιος χαρακτήρας της έκτασης διασφαλίζει παρούσες και μέλλουσες χρήσεις υπέρ των πολιτών».

Αντίθετα απορριπτική ήταν η θέση της πλειοψηφίας τόσο του Νομαρχιακού Συμβουλίου Βοιωτίας, όσο και του Δημοτικού Συμβουλίου Λιβαδειάς, τα οποία ύστερα από εισηγήσεις του Νομάρχη Βοιωτίας και του Δημάρχου Λιβαδειάς αντίστοιχα, έκριναν ότι το θέμα αυτό «δεν έπρεπε να συζητηθεί».

Η δίκη στις 6 Νοεμβρίου 2008 είναι η πρώτη μιας σειράς δικών, που θα ακολουθήσουν. Ενδεικτικά μόνο αναφέρουμε την προγραμματισμένη δίκη για μια μεγάλη έκταση στον Παρνασσό, στην περιοχή της Δαύλειας, η οποία έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί στις 3 Μαΐου 2010 ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Λαμίας. Επίσης με μια σειρά δικαστικών παρεμβάσεων άλλες Μονές της Βοιωτίας έχουν στραφεί κατά του Ελληνικού Δημοσίου διεκδικώντας πολύ μεγάλες εκτάσεις έως και 70.000 στρέμματα.

Με πολλές από τις παρεμβάσεις αυτές οι Μονές έχουν στραφεί και κατά κληρούχων μικροκαλλιεργητών, που διαθέτουν αγροτεμάχια ακόμη και έκτασης μισού ή ενός στρέμματος.

Με αυτές τις παρεμβάσεις οι Μονές απειλούν να στερήσουν αυτές τις καλλιεργούμενες εκτάσεις από τους αγρότες κραδαίνοντας, ως συνήθως «κιτάπια» της Τουρκοκρατίας!! Αυτά και μόνο τα γεγονότα έρχονται να διαψεύσουν με τον πλέον πανηγυρικό τρόπο τις επίσημες δηλώσεις της Μητρόπολης Θηβών και Λεβαδείας, ότι δεν διεκδικεί τίποτε, γιατί όλες οι εκτάσεις αυτές δήθεν της ανήκουν.

Αλλά εκτός από τα ένδικα μέσα, που ασκούν οι Μονές, προχωρούν και σε άλλου τύπου εξωθεσμικές πρακτικές διεκδικήσεων. Μια από αυτές είναι οι παράνομες και ανυπόστατες «μισθώσεις» εκτάσεων, που βέβαια δεν τους ανήκουν, σε κάποιους ιδιώτες. Οι ιδιώτες αυτοί με ιδιαίτερη ορμή και επιθετικότητα αυθαιρετούν και προβαίνουν σε διακατοχικές πράξεις:

  • Περιφράζουν Δημόσιες εκτάσεις.
  • Οικειοποιούνται κοινόχρηστα αγαθά, όπως τα τρεχούμενα νερά.
  • Παρεμποδίζουν τη βόσκηση κοπαδιών νομίμως τοποθετημένων.

• Δημιουργούν εν γένει προστριβές και προκαλούν αναστάτωση στην κοινωνική και οικονομική ζωή των πολιτών.
Από όλα τα παραπάνω προκύπτει ότι πρόκειται για συντονισμένη προσπάθεια των Μονών να στερήσουν από τους Έλληνες πολίτες τη χρήση τεράστιων εκτάσεων στο νομό Βοιωτίας.

Η βόσκηση, η καλλιέργεια, ο παραθερισμός και οποιαδήποτε άλλη χρήση, δικαιωματικά και απαράγραπτα ανήκουν στον Ελληνικό Λαό.

Η «ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ ΒΟΙΩΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ», με αφορμή την πρώτη αυτή επικείμενη δίκη στη Λιβαδειά, καλεί όλα τα κόμματα, τους φορείς της Αυτοδιοίκησης, τις επαγγελματικές, συνδικαλιστικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις του Νομού να λάβουν σαφή θέση.

Φρονούμε ότι όλοι μας έχουμε χρέος να υπερασπίσουμε αποτελεσματικά το Δημόσιο χαρακτήρα του φυσικού μας περιβάλλοντος, ο σεβασμός και η ακεραιότητα του οποίου, αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις ακόμη και για την ύπαρξή ,μας, αλλά και για την ύπαρξη των παιδιών μας.

Read Full Post »

Να σταματήσουν οι άνευ όρων παραχωρήσεις δημοτικής και δημόσιας γης σε συλλόγους και ιδιώτες
Οικολογική Κίνηση Κοζάνης , Δευτέρα, 10 Νοέμβριος 2008
Διαμαρτυρία της ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ με αφορμή σχετική απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Κοζάνης

Στην περιοχή που βρίσκεται μεταξύ του Αγίου Θεοδώρου και Αγίου Φανουρίου η Οικολογική Κίνηση Κοζάνης ξεκίνησε εδώ και ενάμιση χρόνο εργασίες δεντροφύτευσης. Για το σκοπό αυτό συνεργάστηκε με την Υπηρεσία πρασίνου του Δήμου Κοζάνης, το Τμήμα περιβάλλοντος της ΔΕΗ και την Επιτροπή της εκκλησίας. Επίσης είχε την έγκριση και τη συμπαράσταση του Αντιδημάρχου κ. Παπαγεωργίου, αρμόδιου για θέματα πρασίνου.

Πρόσφατα όμως πληροφορηθήκαμε ότι η έκταση αυτή εμβαδού 4,521,03 τ.μ. είχε παραχωρηθεί στο Σύλλογο «Φίλοι του Αϊ Λια» από το 2007 (!!) με την απόφαση 522/2007 του Δημοτικού Συμβουλίου Κοζάνης.

Εκφράζουμε την διαφωνία μας στην απόφαση αυτή, όπως και σε άλλες παρόμοιες αποφάσεις για τους εξής λόγους:

1. Η Κοζάνη δεν χρειάζεται στους γύρω λόφους πρόσθετες επιβαρύνσεις από μπετόν, περιφράξεις, άκομψα κτίρια, ψησταριές, γήπεδα κακότεχνα που δεν χρησιμοποιούνται ποτέ, άχρηστα αμφιθέατρα, αυθαίρετα εκκλησάκια και κακόγουστα παραπήγματα ιδιωτών ή συλλόγων. Περιφερειακά η πόλη χρειάζεται ορθολογική διαχείριση και ενίσχυση του περιαστικού πρασίνου και όμορφους χώρους αναψυχής, στους οποίους να έχουν πρόσβαση όλοι οι πολίτες και όχι μόνο μερικές οργανωμένες «συλλογικές» μειοψηφίες.

2. Μια πολιτική γης με ψηφοθηρικά κριτήρια ωφελεί μόνο τους συναλλασσόμενους κι όχι το κοινωνικό σύνολο. Δεν είμαστε αντίθετοι στις φυσιολατρικές δραστηριότητες των συλλόγων, τις οποίες όμως μπορούν να ασκούν χωρίς … προικοδοτήσεις κάθε είδους.

Ο Δήμος πρέπει να αναθεωρήσει ριζικά την πολιτική παραχωρήσεων δημοτικών εκτάσεων. Γενικώς δεν πρέπει να παραχωρούνται δημοτικές εκτάσεις. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις που αυτό κρίνεται ωφέλιμο για όλο το Δήμο πρέπει να ισχύουν (και να θεσπιστούν) αυστηρά κριτήρια, ώστε η όποια παραχώρηση να αποβαίνει προς όφελος όλων των πολιτών. Ο αιτών Σύλλογος πρέπει πρώτα από όλα να έχει όλα τα εχέγγυα (αξιοπιστία, δράση, οικονομική δυνατότητα, σχέδιο διαχείρισης του χώρου). Να του παραχωρείται προσωρινά μόνο η χρήση και εάν σε δύο χρόνια δεν έχει προχωρήσει το σχέδιο του να ανακαλείται το παραχωρητήριο. Υπάρχουν ορισμένα παραδείγματα χρηστής αξιοποίησης πανελλαδικά (και τοπικά), αλλά δυστυχώς αποτελούν την εξαίρεση. (Υπενθυμίζουμε δύο περιπτώσεις που αφορούν την Οικολογική Κίνηση. Πριν μια δεκαετία με πρωτοβουλία του αείμνηστου Χ. Μπέσσα και σύμφωνη γνώμη του Δήμου η Οικολογική Κίνηση υιοθέτησε μια μικρή έκταση στον Αη Λια. Έβαλε δένδρα, έκανε ένα μονοπατάκι και μια ξερολιθιά με πέτρες του βουνού. Τα έξοδα ήταν δικά της (για την ακρίβεια του Χ. Μπέσσα) και ο χώρος συντηρούνταν εθελοντικά από μέλη μας και από την Επιτροπή της εκκλησίας. Δεύτερη περίπτωση είναι η πρόταση για ανέγερση μικρού βιοκλιματικού -βιοενεργειακού σπιτιού σε δημοτική έκταση με οικολογικά υλικά και έπιπλα, επισκέψιμου από σχολεία, περιβαλλοντικές ομάδες κλπ, και με χρηματοδότηση από Τοπικό Πόρο ή σχετικά προγράμματα (Leader, ήπιων μορφών ενέργειας κ.α). Η πρόταση έγινε πέρσι προς το Δήμο (κοινοποιήθηκε και στην ΑΝΚΟ) και αναμένουμε..

Αυτό βέβαια που συμβαίνει σήμερα δεν έχει σχέση με τέτοια παραδείγματα και κανόνες: Η παραχώρηση γίνεται με μια απλή αίτηση και μετά να αρχίζει ο δεύτερος γύρος στους διαδρόμους της Νομαρχίας, των Δήμων, των βουλευτών, της ΔΕΗ κλπ με στόχο τη στέγαση του συλλόγου με λεφτά από τον κρατικό κορβανά και φυσικά «δια των ενεργειών» κάποιων παραγόντων.

3. Η λογική των άνευ όρων παραχωρήσεων σε συλλόγους και ιδιώτες και η απουσία συστηματικού πολεοδομικού ελέγχου στον περίγυρο της πόλης έχει δημιουργήσει μια νοσηρή κατάσταση και αλυσιδωτές καταπατήσεις δημόσιας και δημοτικής γης. Περιμέναμε εδώ και δυο χρόνια να φέρουν το θέμα των παραχωρήσεων στο Δημοτικό Συμβούλιο μερικοί δημοτικοί σύμβουλοι που μας το υποσχέθηκαν, αλλά τίποτα. Αντί αυτού είδαμε να παραχωρείται από το Δημοτικό Συμβούλιο αναδασωτέα έκταση του Βατερού σε ιδιώτες, να νομιμοποιούνται αυθαίρετα κτίσματα συλλόγων, να γίνεται αποδεκτό και άλλο κτίσμα της εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής (κι εδώ σε αναδασωτέα έκταση) και να μπαίνουν στο αρχείο καταγγελίες για εξόφθαλμες παρανομίες ιδιωτών εντός και εκτός Κοζάνης.

Ζητάμε

  • Την άμεση ανάκληση της απόφασης του δημοτικού συμβουλίου Κοζάνης για την εν λογω παραχώρησηΤην επανεξέταση όλων των παραχωρήσεων μετά από συγκρότηση ανοιχτής Επιτροπής του Δημοτικού Συμβουλίου.

    Τη σαφή οριοθέτηση όλων των δημοτικών εκτάσεων και την άμεση δίωξη και εκδίωξη όλων των καταπατητών.

    Τη συγκρότηση ειδικής επιτροπής κατά των πολεοδομικών παρανομιών και καταπατήσεων, όπως έχουμε επανειλημμένα προτείνει

Εύλογο φυσικά είναι και το εξής ερώτημα που γεννιέται στον κάθε πολίτη: Αφού ο Δήμος είχε δωρίσει τα 4,5 στρέμματα στο συγκεκριμένο Σύλλογο, γιατί συμφώνησε να δενδροφυτεύσουμε στο «οικόπεδο» τους ; Όταν δεντροφυτεύεις ένα χώρο που πρόκειται να κτιστεί, τότε κάποιος σου κάνει καψόνι …

Read Full Post »

ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΣΤΗ ΓΚΙΩΝΑ: Μια μόνιμη απειλή
Η Γκιώνα είναι το πέμπτο βουνό της Ελλάδας σε ύψος (2510μ) μετά τον Όλυμπο, τον Σμόλικα, το Βόρρα (Καιμακτσαλάν), και τον Γράμμο. Είναι από τα πιο αγαπημένα βουνά τον ορειβατών και των αναρριχητών. Πολύπαθο βουνό με πλούσια ιστορία τόσο από την τουρκοκρατία, όσο κι από την Εθνική μας Αντίσταση και τα γνωστά λημέρια της Γκιώνας. Πολύπαθο κι από την σκοπιά της εκμετάλλευσης του υπόγειου πλούτου της, του βωξίτη, που έχει σαν συνέπεια το ξεκοίλιασμα και την κατασπατάληση της φυσικής της ομορφιάς.

Κατάφυτο από έλατα και κέδρους είναι ανεπιφύλακτα ένα από τα πλουσιότερα ορεινά φυσικά οικοσυστήματα της Στερεάς Ελλάδας. Στην πανίδα της επισημαίνουμε τον μικρό πληθυσμό αγριόγιδων καθώς και τα πολλά είδη αρπακτικών πουλιών. Στη χλωρίδα της, τον σημαντικό αριθμό ενδημικών και σπάνιων φυτών (όπως το Arenaria gionae), που φυτρώνει στους βραχώδεις σχηματισμούς των κορυφών και ιδιαίτερα στις ορθοπλαγιές των χαράδρων και δίνει στην περιοχή μεγάλη οικολογική αξία. Γι’ αυτές τις αξίες της ένα μεγάλο τμήμα της είναι προστατευόμενη περιοχή στο δίκτυο NATURA 2000 σύμφωνα με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ, όπως και ένα άλλο επίσης σημαντικό τμήμα της είναι Ειδικά Προστατευόμενη Περιοχή SPA (Special Protection Area) για την προστασία των πουλιών σύμφωνα με την Οδηγία 79/409.

ΓκιώναΤο τι συμβαίνει στην περιοχή του βορεινού συγκροτήματος της Γκιώνας και κινητοποιούνται οι κάτοικοι των χωριών, μας το λέει ο Βαγγέλης Τσιρώνης από την Καλοσκοπή: «Ακατάπαυστα μέρα -νύχτα εδώ και 40 χρόνια αποψιλώνουν οι μεταλλευτικές επιχειρήσεις το βουνό. Δεν πάει άλλο. Το ποτήρι ξεχείλισε πραγματικά. Οι εξορύξεις, υπόγειες και επιφανειακές, επεκτάθηκαν στην βόρεια πλευρά της οροσειράς της Γκιώνας, την μόνη ελατοσκεπή πλαγιά, που έχει απομείνει και φαίνεται από το χωριό Καλοσκοπή, αλλά και τον κάμπο, πέρα ως τη Λαμία και τη Στυλίδα.

Φαίνονται η Λειρίτσα (υψόμετρο 2.041μ) μέχρι το Μακρυλάκωμα και την Αρκουδότρυπα την οποία εξαφάνισαν μαζί με την συστάδα των ημερόκεδρων που υπήρχαν εκεί – απομεινάρια χιλιάδων ετών.

Εκτός αυτών, καταστράφηκαν και καταστρέφονται καθημερινά τεράστιες εκτάσεις, με επιφανειακές και υπόγειες εξορύξεις, διανοίξεις δρόμων προσπέλασης αποκομιδής και προσωρινών χώρων εναπόθεσης, που λόγω του επικλινούς του εδάφους καταστρέφουν κάθε βλάστηση στο πέρασμα τους, καταπλακώνοντας όχι μόνο την βλάστηση και τα μικρά δέντρα της αλπικής και υποαλπικής ζώνης αλλά και πιο κάτω, τεράστια αιωνόβια έλατα σε μεγάλη έκταση του κρημνώδους εδάφους. Αφήνουν έτσι όλο τον υπόλοιπο ορεινό όγκο, ανατολικά και νότια προς την ιστορική χαράδρα της Ρεκάς και μέχρι την περιοχή του Οινοχωρίου -Αποστολιάς -Καστελλίων -Γραβιάς, ένα πραγματικό σεληνιακό τοπίο, αφού δεν έχει απομείνει ούτε ένα δέντρο.

Όλα αυτά εν γνώσει των αρμοδίων αρχών, τοπικών παραγόντων και υπουργείων, παρά τις σχετικές διαμαρτυρίες: αναφορές, ψηφίσματα εκπροσώπων των δήμων κοινοτήτων και συλλόγων της περιοχής, δημοσιεύματα σε εφημερίδες, εκκλήσεις κ.λ.π. Όλα αγνοήθηκαν και μένουν αναπάντητα και άνευ αποτελέσματος μέχρι σήμερα για λόγους που όλοι μπορούμε να υποθέσουμε.

Θα αναφερθούμε στην καταστροφή που συντελείται στους ταμιευτήρες του νερού της Αθήνας που γεμίζουν από την Γκιώνα. Η νοτιοδυτική πλευρά τροφοδοτεί την τεχνητή λίμνη του Μόρνου και η βορειοανατολική πλευρά της τροφοδοτεί τον βοιωτικό Κηφισό και στην συνέχεια όλο τον κάμπο μέχρι την Υλίκη.

Στην έκθεση – εκτίμηση του Πανελληνίου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ) τον Ιούνιο 2007, σελίδα 6, μεταξύ άλλων αναφέρεται: «Η εξόρυξη του βωξίτη εξαντλεί τους υδάτινους πόρους, ρυπαίνει το έδαφος και εν γένει υποβαθμίζει το περιβάλλον, προκαλώντας μόνιμες βλάβες». Και συνεχίζει «Συνεπώς προτείνεται να σταματήσουν οι εξορύξεις και να παρθούν άμεσα μέτρα για την αποκατάσταση των πληγών και παράλληλα να υπάρξει ένα σχέδιο γρήγορης ανάπτυξης αυτών των ορεινών περιοχών»

Στέφανος Σταμέλλος
Μέλος των Οικολόγων Πράσινων
Λαμία

Read Full Post »

Η χώρα μας κατέχει την τέταρτη θέση, ως προς τις 48 υποθέσεις παραβίασης της Κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, και με σωρεία καταδικαστικών αποφάσεων να έχουν ήδη εκδοθεί εναντίον μας, η χώρα πρέπει σύντομα να λάβει αποφάσεις για τα μείζονα περιβαλλοντικά προβλήματα που την ταλανίζουν. Οι κυβερνήσεις μας είναι δυστυχώς έρμαια των » μεγάλων συμφερόντων» υποχωρώντας στις πιέσεις τους και κωλυσιεργώντας, αντί να εφαρμόζουν τα ήδη θεσπισθέντα μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος. Κάποια στιγμή πιστέψαμε κι εμείς ότι με την ένταξή μας στην Ε.Ε θα δρομολογούνταν κάποιες στοιχειώδεις φιλοπεριβαλλοντικές εξελίξεις, αλλά κι αυτές οι ελπίδες τελικά απεδείχτηκαν φρούδες.

η καφ� αρκούδα κινδυνεύει με εξαφάνισηΗ Ελλάδα είναι μια από τις πλουσιότερες χώρες της Ε.Ε σε βιοποικιλότητα, διαθέτοντας έτσι ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα για ανάπτυξη: το φυσικό της περιβάλλον.Για την προστασία της μοναδικής αυτής κληρονομιάς η χώρα μας δεσμεύεται από την εθνική νομοθεσία, αλλά και από διεθνείς συμβάσεις, κοινοτικές οδηγίες και κανονισμούς. Ωστόσο, για την διατήρηση του φυσικού πλούτου δεν αρκούν μονάχα οι νομοθετικές ρυθμίσεις. Απαιτείται η ύπαρξη ικανού μηχανισμού ελέγχων των σοβαρών παραβάσεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Όπως κατέδειξε πρόσφατη έρευνα του WWF Ελλάς, όλες οι υπηρεσίες που έχουν, μεταξύ άλλων, και αρμοδιότητες διενέργειας περιβαλλοντικών ελέγχων εμφανίζουν σοβαρά κενά στη κάλυψη των προβλεπομένων οργανικών θέσεων, καθώς και ειδικά κλιμάκια ελέγχου ποιότητας περιβάλλοντος που μπορούν να συγκροτούνται με απόφαση του οικείου Νομάρχη. Παράλληλα, περιβαλλοντικούς ελέγχους διενεργεί και Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος, η οποία συστάθηκε με το άρθρο 9 του Ν. 2947/2001 και συγκροτήθηκε και λειτουργεί από τις αρχές του 2004, βάσει του ΠΔ 165/2003. Τουλάχιστον, λοιπόν, σε θεσμικό επίπεδο η Ελλάδα μπορεί να δηλώσει ότι διαθέτει μηχανισμούς ελέγχου των παραβάσεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

ελληνικοί υγρότοποιΔιαπιστώθηκε όμως από την ίδια έρευνα ότι υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις σε εξοπλισμό, μετρητικά όργανα, μηχανοργάνωση, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται το έργο των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του 85% των στελεχών των υπηρεσιών περιβάλλοντος Νομαρχιών και Περιφερειών ότι αδυνατούν να προβούν σε επαρκή αριθμό ελέγχων. Σοβαρό εμπόδιο αποτελεί ωστόσο και η άσκηση πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών πιέσεων προς τις τοπικές υπηρεσίες, με αποτέλεσμα είτε να μη δημιουργούν ελέγχους, είτε να «συμμετέχουν» στην έκδοση παράτυπων διοικητικών πράξεων, που ενισχύουν την αυθαιρεσία και μη εφαρμογή της νομοθεσίας.

Με δεδομένους, λοιπόν, αυτούς τους εξαιρετικά αδύναμους μηχανισμούς περιβαλλοντικού ελέγχου, είναι λογικό να κυριαρχεί στους πολίτες η αντίληψη πως η Ελλάδα είναι » ξέφραγο αμπέλι», όπου ο καθένας μπορεί να καταπατήσει ή να ρυπάνει το περιβάλλον και να μείνει ατιμώρητος.Εύλογο δε είναι το ερώτημα για το πότε και πως θα εφαρμοσθεί και στη χώρα μας η αρχή » ο ρυπαίνων πληρώνει».
Σύμφωνα με νεότερες μελέτες επιστημόνων υπάρχουν τουλάχιστον δέκα περιβαλλοντικά προβλήματα που απασχολούν σοβαρά της χώρα μας και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

1.Χωματερές:
2.000 χωματερές και 10.000 ανεξέλεγκτοι σκουπιδότοποι, ανά την επικράτεια, εκπέμπουν ρυπογόνα αέρια του θερμοκηπίου. Στην Αττική, όπου παράγεται το 40% του συνόλου των σκουπιδιών της χώρας, βρίσκονται μόλις εννιά (9) χωματερές. Στα Άνω Λιόσια λειτουργεί η μεγαλύτερη χωματερή της Ευρώπης. Επίσης, 4οο τόνοι σκουπιδιών είναι πεταμένοι στα εννιά μεγάλα ποτάμια μας. Το 2001 τιμωρηθήκαμε με πρόστιμο πέντε εκατομμυρίων ευρώ, για τη χωματερή του Κουρουπητού, στα Χανιά. Οι περισσότερες χωματερές αντιβαίνουν τις διατάξεις της ευρωπαϊκήs νομοθεσίας και θα έπρεπε να έχουν κλείσει από το 2000, πήραμε όμως, παράταση μέχρι το 2008, ένα στόχο όχι ρεαλιστικά υλοποιήσιμο.
χωματερή

2. Ατμοσφαιρική ρύπανση:
H χώρα μας είναι δευτεραθλήτηρια στην Ε.Ε. στα αιωρούμενα μικροσωματίδια, που παράγονται από τις εξατμίσεις των αυτοκινήτων, τις βιομηχανίες και τους καυστήρες θέρμανσης. Μεταξύ 22 ευρωπαϊκών πόλεων μόνο το Βουκουρέστι ξεπερνά σε μικροσωματίδια την Αθήνα, που καταγράφει ετήσια τη μέση τιμή στα 50μg /m3 (μικρογραμμάρια αν κυβικό μέτρο αέρα ), όταν το όριο της Ε.Ε. είναι σήμερα 40μgr /m3. Κι όλα αυτά εις βάρος της υγείας όλων μας, με τα αναπνευστικά και καρδιακά προβλήματα να αυξάνονται σε κάθε παράλληλη αύξηση των συγκεντρώσεων μικροσωματιδίων.
3. Προστασία του φυσικού μας πλούτου:
Από τα συνολικά θεσμοθετημένα 27 εθνικά πάρκα έχουν εκδοθεί διατάξεις προστασίας για εννιά, ενώ άλλα έξι (Κερκίνης, Δέλτα Αξιού, Δέλτα Έβρου, Αμβρακικού, Κάρλας και Πάρνηθας) εκκρεμούν και οι υπόλοιπες 12 περιπτώσεις είναι ακόμη σε φάση μελέτης. Για ποιο λόγο τόση κωλυσιεργία, είναι πραγματικά άγνωστο.
4.Ηχορύπανση:
Όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας υποφέρουν από υψηλά ποσοστά ηχορύπανσης και παρ’ όλο που έχουμε πάρει σχετική οδηγία μείωσης των ντεσιμπέλ από την Ε.Ε, οι μελέτες δεν έχουν καν αρχίσει.
5. Ανακύκλωση:
Τα προγράμματα ανακύκλωσης της χώρας μας καλύπτουν μόλις το 14 % του στόχου που έχει θέσει η Ε.Ε (όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι στο 33%). Σύμφωνα με το ΥΠΕΧΩΔΕ, η αποκομιδή των ειδικών κάδων ανακύκλσης είναι προβληματική. Επιπροσθέτως, η ανακύκλωση χαρτιού και γυαλιού βρίσκεται σήμερα μόλις στο 29% και 26% αντίστοιχα (σαφείς οδηγίες από την Ευρωπαϊκή Ένωση ζητούν ν’ ανέβουν στο 60% και οι αριθμοί αυτοί – για αμφότερα τα υλικά – μέχρι το 2011)
6.Υδάτινοι πόροι:
O υδροφόρος ορίζοντας της χώρας μας σε πολλές περιοχές έχει κατέβει επικίνδυνα. Σύμφωνα με την έρευνα του αναπληρωτή καθηγητή Ευστ. Δουκάκη, της σχολής Τοπογράφων Μηχανικών του ΕΜΠ, ή έξαρση του φαινομένου του θερμοκηπίου απειλεί άμεσα τις ελληνικές ακτογραμμές, αφού η άνοδος της θερμοκρασίας, σε συνδυασμό με το λιώσιμο των πάγων στους πόλους, προκαλεί άνοδο της θαλάσσιας στάθμης. Περιοχές της χώρας μας όπως ο Θερμαϊκός, το Δέλτα του Νέστου και το Πόρτο Λάγος στη Θράκη, το Δέλτα του Αχελώου και ο Κυπαρισσιακός κόλπος στη Δυτική Πελοπόννησο, η παραλία της Νέας Κίου στο Ναύπλιο, όλη η βόρεια ακτή της Κρήτης, ο κόλπος του Μούδρου στη Λήμνο και πολλές παραλίες στη Ρόδο και τη Σάμο αναμένεται, μελλοντικά, να πλημμυρίσουν και να υφαλμυρωθούν.Επιπλέον τα υπόγεια ύδατα στην Αττική είναι εδώ και χρόνια δηλητηριασμένα από βαρέα μέταλλα και τοξικές ουσίες, απότοκα της ανεξέλεγκτης βιομηχανικής δραστηριότητας.
7. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας:
Ως το 2010 η χώρα μας πρέπει να καλύπτει το 20% των ενεργειακών αναγκών της από ανανεώσιμες πηγές, σήμερα.όμως βρισκόμαστε μόλις στο 11%.Η Δ.Ε.Η. υποχρεούται να αγοράζει τις ποσότητες καθαρής ενέργειας σε διπλάσια τιμή, σε σχέση να ισχύοντα τιμολόγια, αλλά, αλλά ο Φ.Π.Α ορίστηκε από το αρμόδιο υπουργείο στο 19%, όταν σε άλλες χώρες (Ιταλία και Γαλλία ) ισχύει ένα ποσοστό της τάξης του 9%.Ενώ θα μπορούσαμε να εκμεταλλευτούμε το γεγονός ότι είμαστε μια ηλιόλουστη χώρα, μια που και άπλετο ηλιακό φως δέχεται και διαθέτει το καλύτερο αιολικό πεδίο στην Ευρώπη, οι ανανεώσιμες πηγές βρίσκονται καθηλωμένες στο 5%. H αρμόδια μελέτη της Ε.Ε. Photovoltaics 2010 υπολόγισε, πριν λίγο καιρό, ότι οι οικιακές εφαρμογές ηλιακών συστημάτων μπορούν να καλύψουν το 25 με 30% της ζήτησης ηλεκτρισμού στην Ελλάδα. Γιατί δεν προχωρά, τότε, μια παρόμοια κίνηση;
8.Ενεργειακή ταυτότητα κτιρίων:

Στο φαινόμενο του θερμοκηπίου συμβάλλουν τα ενεργοβόρα κτίρια, με τις αδιανόητες διαρροές ενέργειας.  Τα «μεγάλα συμφέροντα» που ασχολούνται με το ενεργειακό κύκλωμα δεν μπορούν – ούτε θέλουν- να συμβάλουν στη θεσμοθέτηση μιας ενεργειακής ταυτότητα των κτιρίων, που θα έλυνε, ως ένα βαθμό, το πρόβλημα.
9. Το πρωτόκολλο του Κιότο:Το 1977 υπογράψαμε, μαζί με άλλες 34 βιομηχανικές χώρες, το πρωτόκολλο του Κιότο, μια πρώτη διεθνή προσπάθεια καταπολέμησης του φαινομένου του θερμοκηπίου. Η εξαιρετικά ρυπογόνος ανάπτυξη της χώρας μας συνέβαλλε, όμως έτσι, ώστε σε μια δεκαετία οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα να αυξηθούν κατά 26%. Η Ελλάδα είναι ήδη τέταρτη παγκοσμίως και πλέον πάει ολοταχώς για το χάλκινο μετάλλιο στο παγκόσμιο πρωτάθλημα αύξησης εκπομπής ρύπων, με τον αυξητικό ρυθμό να ανέρχεται στο 26, 6% από το 1990 ως το 2004. Την ενεργειακή σπάταλη Οικονομία μας επιβαρύνει κυρίως η ΔΕΗ, στην οποία οφείλεται το 40% των συνολικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αυτό συμβαίνει επειδή το αρμόδιο υπουργείο επιμένει εδώ και χρόνια στη χρήση του λιγνίτη, ενός εξαιρετικά ρυπογόνου – και μικρής ενεργειακής απόδοσης -ορυκτού, που μαζί με το πετρέλαιο εκπέμπει 43 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα ανά έτος. Επειδή όμως, το Κιότο προβλέπει μείωση των εκπομπών στο επίπεδο 12%και η Ελλάδα αδυνατεί να συμμορφωθεί στις κοινοτικές υποδείξεις, καταφεύγουμε στην αγορά δικαιωμάτων ρύπων :το 2005 η ΔΕΗ πλήρωσε 45 εκατομμύρια ευρώ για να αγοράσει δικαιώματα ρύπων – ήτοι, πληρώνει για να μπορεί να ρυπαίνει όσο θέλει.
10.Χωροταξικό: Οι καταπατητές και η έλλειψη κονδυλίων και ικανών κινήτρων απειλούν 67 χιλιάδες στρέμματα ελεύθερου αστικού χώρου γεμάτου πράσινο, ενώ εξίσου μείζον προβάλλεται το πρόβλημα των 60 εκατομμυρίων στρεμμάτων γης που διεκδικούνται από οικοδομικούς συνεταιρισμούς και την Εκκλησία, για το οποίο θα χρειαστεί απαραίτητα η τροποποίηση του άρθρου 24 του Συντάγματος. Η χώρα εξακολουθεί να μην διαθέτει δασικούς χάρτες και Κτηματολόγιο, ενώ το εθνικό χωροταξικό, που θα έλυνε το πρόβλημα των ελληνικών ακτών, καθυστερεί, η ζώνη του αιγιαλού δεν διευθετείται, με αποτελέσματα να χτίζονται παράνομα ξενοδοχειακά συγκροτήματα και ξενώνες, δίπλα στο κύμα.
Μανόλης Βουτυράκης
Φυσικός Περιβ/γος

Read Full Post »

Miguel Altieri
Καθηγητής Αγροτικής Οικολογίας
Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Berkeley

Elizabeth Bravo
Δίκτυο για μια Λατινική Αμερική Ελεύθερη από Μεταλλαγμένα
Quito, Ισημερινός

Tα έθνη του ΟΟΣΑ- Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, που αποτελούν 56% της κατανάλωσης ενέργειας του πλανήτη, χρειάζονται απελπισμένα την αντικατάσταση του πετρελαίου με άλλα υγρά καύσιμα. Οι παγκόσμιοι ρυθμοί πετρελαιοπαραγωγής αναμένονται να φτάσουν το μέγιστο τους αυτό τον χρόνο, και ο διεθνής ανεφοδιασμός θα ελαττωθεί πιθανώς σημαντικά τα επόμενα πενήντα έτη. Υπάρχει επίσης μεγάλη ανάγκη να βρεθούν υποκατάστατα των ορυκτών καυσίμων, τα οποία είναι από τους σημαντικότερους συνεισφέροντες στη παγκόσμια κλιματική αλλαγή μέσω της εκπομπής CO2 και άλλων αερίων του θερμοκηπίου.

�ρευνα

Τα βιοκαύσιμα έχουν διαφημιστεί ως η ελπιδοφόρος εναλλακτική λύση του πετρελαίου. Η βιομηχανία, οι κυβερνήσεις και οι επιστημονικοί θιασώτες των βιοκαυσίμων υποστηρίζουν ότι θα χρησιμεύσουν ως εναλλακτική λύση για τη πετρελαϊκή κρίση, θα μετριάσουν τη κλιματική αλλαγή μειώνοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ενισχύοντας τα εισοδήματα των αγροτών και προωθώντας την αγροτική ανάπτυξη. Ωστός,ο η εκτενής έρευνα και οι ανάλυσεις που πραγματοποιούνται από σεβαστούς οικολόγους και κοινωνικούς επιστήμονες προτείνουν ότι η μεγάλης κλίμακας βιομηχανική ανάπτυξη των βιοκαυσίμων θα είναι καταστρεπτική για τους αγρότες, το περιβάλλον, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τους καταναλωτές, ιδιαίτερα, τους φτωχούς.

Σε αυτή την ανάλυση εξετάζουμε τις οικολογικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της παραγωγής βιοκαυσίμων. Υποστηρίζουμε πως, αντίθετα στις ψεύτικες αξιώσεις των εταιριών που προάγουν αυτά τα «πράσινα καύσιμα,» η μαζική καλλιέργεια καλαμποκιού, ζαχαροκάλαμου, σόγιας, φοινικέλαιου και άλλων καλλιεργειών που ωθούνται προς το παρόν από τη βιομηχανία των βιοκαυσίμων – με την πρόθεση να είναι όλα γενετικά τροποποιημένα- δεν θα μειώσει τις εκπομπές των αέριων του θερμοκηπίου, αλλά θα μετατοπίσει από τις εστίες τους δεκάδες χιλιάδες αγροτών, θα μειώσει την ασφάλεια τροφίμων σε πολλές χώρες, και θα επιταχύνει την αποψίλωση δασών και την περιβαλλοντική καταστροφή του παγκόσμιου νότου.

Τα βιοκαύσιμα στις Η.Π.Α.: προεκτάσεις και επιδράσεις

— Η παραγωγή αιθανόλης

Η κυβέρνηση Μπους έχει δεσμευτεί της εξάπλωσης των βιοκαυσίμων ώστε να μειωθεί η εξάρτησή της από το ξένο πετρέλαιο. (Οι Η.Π.Α. εισάγουν, 61% του ακατέργαστου πετρελαίου που καταναλώνουν, με κόστος $75 δισεκατομμυρίων ετησίως.) Αν και υπάρχει μια σειρά προοπτικών για τα βιοκαύσιμα, η αιθανόλη που προέρχεται από το καλαμπόκι και τη σόγια αποτελεί αυτήν την περίοδο το 99% των βιοκαυσίμων στις Η.Π.Α., και η παραγωγή της αναμένεται να αυξηθεί το 2012 στοχεύοντας τα 7,5 δισεκατομμύριο γαλόνια ετησίως (Pimentel, 2003). Η ποσότητα καλαμποκιού που καλλιεργείται για αιθανόλη στις Η.Π.Α. έχει τριπλασιαστεί από 18 εκατομμύρια τόνους το 2001 σε 55 εκατομμύρια το 2006 (Bravo, 2006).

�νας αληθινός διάλογοςΠαρέχοντας όλη τη παρούσα παραγωγή καλαμποκιού και σόγιας της Αμερικής για βιοκαύσιμα, αυτό θα κάλυπτε μόνο ένα 12% των αναγκών βενζίνης της χώρας και 6% των αναγκών για ντίζελ. Τα αγροτικά εδάφη στις Η.Π.Α. φτάνουν συνολικά τα 625.000 τετραγωνικά στρέμματα. Με τους τωρινούς ρυθμούς, οι ανάγκες καυσίμου από βιοκαύσιμα θα απαιτούσαν 1,4 εκατομμύριο τετραγωνικά μίλια καλαμποκιού για αιθανόλη ή 8,8 εκατομμύριο τετραγωνικά μίλια σόγιας για βιοντίζελ (Korten, 2006). Η νότια Ντακότα και η Αιόβα αφιερώνουν ήδη περισσότερο από 50% του καλαμποκιού τους στην παραγωγή αιθανόλης, η οποία έχει οδηγήσει σε μικρότερες παραγόμενες ποσότητες για ζωοτροφή και ανθρώπινη κατανάλωση. Αν και το 1/5 της συγκομιδής αμερικανικού καλαμποκιού αφιερώθηκε στην παραγωγή αιθανόλης το 2006, αυτό ικανοποίησε μόνο 3% των αμερικάνικων συνολικών αναγκών για καύσιμα (Bravo 2006).

Η μεγάλης κλίμακας παραγωγή που απαιτείται για να δώσει ικανοποιητικές ποσότητες συγκομιδής θα ενθαρρύνει τις βιομηχανικές μεθόδους μονοκαλλιέργειας καλαμποκιού και σόγιας με έντονες περιβαλλοντικές παρενέργειες. Η παραγωγή καλαμποκιού οδηγεί σε ολοένα μεγαλύτερη εδαφολογική διάβρωση από οποιαδήποτε αμερικανική καλλιέργεια. Οι αγρότες σε όλη τις Μεσο-δυτικές πολιτείες έχουν εγκαταλείψει την αμειψισπορά (Σ.τ.Μ. εναλλαγή καλλιεργειών) ώστε να καλλιεργήσουν αποκλειστικά καλαμπόκι και σόγια, που αυξάνουν τη μέση εδαφολογική διάβρωση από 2,7 τόνους/στρέμμα ετησίως σε 19,7 τόνους (Pimentel και άλλοι, 1995). Η εγκατάλειψη της αμειψισποράς έχει αυξήσει επίσης την ευπάθεια στα παράσιτα, και επομένως απαιτεί υψηλότερες εισροές φυτοφαρμάκων από τις περισσότερες καλλιέργειες (στις Η.Π.Α., περίπου 41% όλων των ζιζανιοκτόνων και το 17% όλων των εντομοκτόνων εφαρμόζεται στο καλαμπόκι, Pimentel και Lehman, 1993). Η ειδίκευση στην παραγωγή καλαμποκιού μπορεί να είναι επικίνδυνη: όταν στις αρχές της δεκαετίας του ’70 τα ομοιόμορφα υβρίδια καλαμποκιού υψηλής απόδοσης αποτελούσαν το 70% όλου του καλλιεργημένου καλαμποκιού, μια σήψη φύλλων που είχε επιπτώσεις σε αυτά τα υβρίδια οδήγησε σε απώλεια 15% της παραγωγής καλαμποκιού καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας (Altieri 2004). Αυτό το είδος της ευπάθειας των καλλιεργειών μπορεί να αναμένεται να ευδοκιμήσει στο ολοένα και περισσότερο υγρό κλίμα μας, προκαλώντας κυμαινόμενες μεταπτώσεις σε όλη τη παραγωγή τροφίμων. Πρέπει να έχουμε κατά νου τις επιπλοκές της διασύνδεσης της ενεργειακής οικονομίας μας με αυτό καθ’ αυτό το κυμαινόμενο και ευμετάβλητο τροφικό σύστημα. Η καλλιέργεια καλαμποκιού περιλαμβάνει γενικά τη χρήση του ζιζανιοκτόνου Ατραζίνη, γνωστό για ενδοκρινικές διαταράξεις. Χαμηλές δόσεις τέτοιων ουσιών μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα ανάπτυξης παρεμποδίζοντας τις ορμονικές λειτουργίες στα βασικά σημεία ανάπτυξης ενός οργανισμού. Οι μελέτες δείχνουν ότι η Ατραζίνη μπορεί να οδηγήσει σε σεξουαλικές ανωμαλίες στους πληθυσμούς βατράχων, συμπεριλαμβανομένου και του ερμαφροδιτισμού (Hayes και άλλοι, 2002).

στις μ�ερς μας όλοι �χουν ανάγκη από φάρμακα...

Το καλαμπόκι απαιτεί μεγάλα ποσά χημικού αζωτούχου λιπάσματος, που συνεισφέρει σημαντικά στη ρύπανση εδάφους και ποτάμιων υδάτων και είναι υπεύθυνο για τη «Νεκρή Ζώνη» στον κόλπο του Μεξικού. Τα μέσα ποσοστά εφαρμογής νιτρικών αλάτων στο αμερικανικό καλλιεργήσιμο έδαφος κυμαίνονται από 120 έως 550 κιλά αζώτου ανά εκτάριο. Η ανεπαρκής απορρόφηση των αζωτούχων λιπασμάτων από τις καλλιέργειες οδηγεί στην απορροή άζωτου, συνήθως στα επιφανειακά ύδατα ή στα υπόγεια νερά. Η μόλυνση των υδροφόρων στρωμάτων από τα νιτρικά άλατα είναι διαδεδομένη και σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα σε πολλές αγροτικές περιοχές. Στις Η.Π.Α., υπολογίζεται ότι περισσότερο από 25% των φρεατίων πόσιμου νερού περιέχουν επίπεδα νιτρικών αλάτων υψηλότερα από το όριο ασφάλειας των 45 μέρη ανά εκατομμύριο (Conway και Pretty, 1991). Τα υψηλά επίπεδα νιτρικών αλάτων είναι επικίνδυνα για τη ανθρώπινη υγεία, και οι μελέτες έχουν συνδέσει την λήψη τους με τη μεταιμογλοβινεμία στα παιδιά και την εμφάνιση γαστρικού, κυστικού και οισοφαγικού καρκίνου στους ενήλικες.

Η επέκταση του καλαμποκιού στις ξηρότερες περιοχές, όπως το Κάνσας, απαιτεί την άρδευση του, αυξάνοτανς την πίεση στις ήδη μειωμένες υπόγειες πηγές όπως το υδροφόρο στρώμα Ogallala στις νοτιοδυτικές Η.Π.Α.. Σε μέρη της Αριζόνα, τα υπόγεια νερά αντλούνται ήδη σε ποσοστό δέκα φορές μεγαλύτερο από το φυσικό ποσοστό επανάκαμψης αυτών των υδροφόρων στρωμάτων (Pimentel και άλλοι, 1997).

— Σόγια για βιοντίζελ

Στις Η.Π.Α., η σόγια είναι αυτήν την περίοδο η κύρια καλλιέργεια για βιοκαύσιμα για τη παραγωγή βιοντίζελ. Μεταξύ 2004 και 2005 η κατανάλωση βιοντίζελ αυξήθηκε κατά 50%. Περίπου 67 νέες εγκαταστάσεις καθαρισμού είναι υπό κατασκευή μέσω επενδύσειων από τους γίγαντες της αγρο-βιομηχανίας όπως την ADM και τη Cargill. Περίπου 1,5% της συγκομιδής σόγιας παράγει 68 εκατομμύριο γαλόνια του βιοντίζελ, ισοδύναμα με λιγότερο από 1% της κατανάλωσης βενζίνης. Επομένως, εάν η ολόκληρη συγκομιδή σόγιας αφιερωνότανε στην παραγωγή βιοντίζελ, θα ικανοποιούσε μόνο 6% των αναγκών πετρελαίου του έθνους (Pimentel και Patzek, 2005).

Στο μεγαλύτερο ποσοστό της η σόγια στις Η.Π.Α. είναι μεταλλαγμένη, κατασκευασμένη από τη Monsanto ώστε να είναι ανθεκτική στο ζιζανιοκτόνο τους, παρασκευαζόμενο από τη συστημική χημική ουσία, glyphosate (30,3 εκατομμύρια εκτάρια Roundup-Ready σόγια καλλιεργήθηκαν το 2006, περισσότερο δηλαδή από 70% της εσωτερικής συγκομιδής). Η εμπιστοσύνη στην ζιζανιοκτόνο-ανθεκτική σόγια οδηγεί σε μια αύξηση των προβλήματων σχετικά με την ανθεκτικότητα ζιζανίων και τη φυσική απώλεια βλάστησης. Λαμβάνοντας υπόψη την πίεση της βιομηχανίας να αυξήσει τη χρήση ζιζανιοκτόνου, το Roundup θα χρησιμοποιείται σε όλο περισσότερα ποσοστά γης . Η ανθεκτικότητα στο glyphosate έχει ήδη τεκμηριωθεί σε αυστραλιανούς πληθυσμούς πολλών ετήσιων ζιζανίων (ryegrass, quackgrass, birdsfoot trefoil and Cirsium arvense). Στην Iowa, οι πληθυσμοί του ζιζανίου amaranthus rudis έδειξε σημάδια καθυστερημένης εκβλάστησης που το επέτρεψε να προσαρμοστεί καλύτερα στους πρώιμους ψεκασμούς, το ζιζάνιο velvetleaf έδειξε ήδη ανθεκτικότητα στο glyphosate, και η παρουσία μιας ανθεκτικής ποικιλίας του ζιζανίου horseweed έχει ήδη τεκμηριωθεί στο Delaware. Ακόμη και στις περιοχές όπου η ανθεκτικότητα ζιζανίων δεν έχει παρατηρηθεί, οι επιστήμονες έχουν σημειώσει αυξήσεις στην παρουσία των ισχυρότερων ειδών ζιζανίων, όπως το Nightshade στο Illinois και το Water Hemp στην Iowa (Certeira και Duke, 2006, Altieri 2004).

Προς το παρόν δεδομένα για υπολειμματικά επίπεδα συγκέντρωσης Roundup στο καλαμπόκι και τη σόγια δεν υπάρχουν, δεδομένου ότι τέτοια προϊόντα δεν συμπεριλαμβάνονται στις συμβατικές έρευνες αγοράς για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Εντούτοις, είναι γνωστό ότι, καθώς το glyphosate είναι ένα συστημικό ζιζανιοκτόνο (που εφαρμόζεται σε περίπου 12 εκατομμύριο στρέμματα στις Η.Π.Α.) ανιχνεύεται στα συγκομισθέντα μέρη των φυτών και δεν μεταβολίζεται εύκολα, συσσωρεύεται έτσι σε μεριστωματικές περιοχές των φυτών συμπεριλαμβανομένων των ριζών και των κονδύλων (Duke και άλλοι, 2003).

Περαιτέρω, οι πληροφορίες για την επίδραση αυτού του ζιζανιοκτόνου στην εδαφική ποιότητα είναι ελλιπείς, ωστόσο η έρευνα έχει καταδείξει ότι η χρήση glyphosate πιθανώς συνδέεται με τα ακόλουθα αποτελέσματα (Motavalli και άλλοι, 2004):

  • Μείωση της δυνατότητας δέσμευσης αζώτου της σόγιας και του τριφυλλιού επηρεάζοντας εμμέσως την συμβίωση.Αύξηση της ευπάθειας της σόγιας και του σιταριού σε ασθένειες, όπως αποδεικνύεται από την αύξηση της αρρώστιας fusarium του σιταριού τον περασμένο χρόνο στον Καναδά.

    Μείωση της παρουσίας των εδαφικών μικροοργανισμών, οι οποίοι εκτελούν απαραίτητες αναπαραγωγικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένης της αποσύνθεσης οργανικής ουσίας, της απελευθέρωσης θρεπτικών συστατικών και της ανακύκλωσης, και της καταστολής παθογόνων οργανισμών.

    Οι πιθανές αλλαγές περιλαμβάνουν την επίδραση στην εδαφική μικροβιακή δραστηριότητα λόγω μεταβολών στη σύνθεση των εκκριμάτων της ρίζας, την αλλοίωση των μικροβιακών πληθυσμών, και την τοξικότητα στις μεταβολικές διεργασίες που μπορούν να αποτρέψουν την κανονική αύξηση των βακτηριδίων και μυκήτων.

    Το glyphosate έχει επίσης αρνητικές επιδράσεις στους αμφίβιους πληθυσμούς, ειδικά σε αυτόν του ιδιαίτερα ευαίσθητου βορειοαμερικανικού γυρίνου (Relyea, 2005).

Επιπτώσεις και επίδραση στη λατινική Αμερική

— Σόγια

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα είναι σε θέση να παραγάγουν αρκετή βιομάζα για βιοκαύσιμα που να ικανοποιούν τις ενεργειακές ανάγκες τους. Άντ’ αυτού, οι ενεργειακές καλλιέργειες θα πρέπει να καλλιεργηθούν στο Παγκόσμιο Νότο. Μεγάλες φυτείες ζαχαροκάλαμου, φοινικέλαιου, και σόγιας αντικαθιστούν ήδη τα δάση και τα λιβάδια στη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Κολομβία, τον Ισημερινό, και την Παραγουάη. Η καλλιέργεια σόγιας έχει οδηγήσει ήδη στην αποψίλωση 21 εκατομμυρίων εκταρίων δάσους στη Βραζιλία, 14 εκατομμυρίων εκταρίων στην Αργεντινή, δύο εκατομμυρίων εκταρίων στην Παραγουάη και 600.000 εκταρίων στη Βολιβία. Ως απάντηση στη παγκόσμια πίεση της αγοράς, η Βραζιλία μόνο θα καθαρίσει πιθανώς επιπλέον 60 εκατομμύριο εκτάρια δασικού εδάφους στο εγγύς μέλλον (Bravo, 2006).

Από το 1995, το συνολικό έδαφος για την παραγωγή σόγιας στη Βραζιλία έχει αυξηθεί κατά 3,2% ετησίως (320.000 εκτάρια). Η σόγια σήμερα-μαζί με το ζαχαροκάλαμο-καταλαμβάνει περισσότερη γη από οποιαδήποτε άλλη καλλιέργεια στη Βραζιλία (21% του συνολικού καλλιεργημένου εδάφους). Το συνολικό έδαφος που χρησιμοποιείται για την καλλιέργεια σόγιας έχει αυξηθεί 57 φορές από το 1961, και ο όγκος της παραγωγής έχει πολλαπλασιάσει 138 φορές. 55% της συγκομιδής σόγιας, ή 11,4 εκατομμύριο εκτάρια, είναι γενετικώς τροποποιημένα. Στην Παραγουάη, η σόγια καταλαμβάνει περισσότερα από 25% των γεωργικών εκτάσεων. Το εκτενές καθάρισμα εδάφους έχει συνοδεύσει αυτήν την εξάπλωση: παραδείγματος χάριν, ένα μεγάλο μέρος του ατλαντικού δάσους της Παραγουάης έχει καθαριστεί, εν μέρει για την παραγωγή σόγιας που περιλαμβάνει 29% της χρήσης γεωργικού εδάφους της χώρας (Altieri και Pengue, 2006).

Η παραγωγή σόγιας συνοδεύεται από ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά διάβρωσης, ειδικότερα σε περιοχές όπου δεν εφαρμόζονται βραχυπρόθεσμοι κύκλοι αμειψισποράς. Η απώλεια εδαφικής κάλυψης υπολογίζεται να είναι κατά μέσο όρο 16 τόνους ανά εκτάριο σόγιας στις δυτικές περιοχές των Η.Π.Α. Υπολογίζεται επίσης ότι στη Βραζιλία και την Αργεντινή η απώλεια γόνιμου εδάφους κυμαίνεται κατά μέσο όρο μεταξύ 19-30 τόνους ανά εκτάριο, ανάλογα με τις πρακτικές διαχείρισης, το κλίμα και την κλίση. Οι γ.τ. (γενετικά τροποποιημένες) ποικιλίες σόγιας με ανθεκτικότητα σε ζιζανιοκτόνα έχουν αυξήσει τη δυνατότητα μεγαλύτερης παραγωγής σόγιας για τους αγρότες, με συνέπεια πολλοί από αυτούς να έχουν αρχίσει να καλλιεργούν σε ευαίσθητα εδάφη, επιρρεπή στη διάβρωση (Jason, 2004).

Στην Αργεντινή, η εντατική καλλιέργεια σόγιας έχει οδηγήσει στην μαζική μείωση θρεπτικών ουσιών του εδάφους. Υπολογίζεται ότι η συνεχής παραγωγή σόγιας έχει οδηγήσει στην απώλεια ένα εκατομμύριο τόνων αζώτου και 227.000 τόνων φωσφορούχου στο έδαφος σε εθνικό επίπεδο. Το κόστος αναπλήρωσης αυτής της θρεπτικής απώλειας με λιπάσματα είναι κατ’ εκτίμηση 910 εκατομμύρια δολάρια. Η αύξηση παρουσίας αζώτου και φωσφόρου σε λεκάνες απορροής ποταμών της Λατινικής Αμερικής συνδέονται βεβαίως με την αύξηση της παραγωγής σόγιας (Pengue, 2005).

Η μονοκαλλιέργεια σόγιας στη λεκάνη του Αμαζονίου έχει καταστήσει άγονο ένα μεγάλο μέρος του εδάφους. Τα φτωχά εδάφη απαιτούν περισσότερη λίπανση με βιομηχανικά λιπάσματα ώστε να φτάσουν σε ανταγωνιστικά επίπεδα παραγωγικότητας. Στη Βολιβία, η παραγωγή σόγιας επεκτείνεται ανατολικά σε περιοχές όπου τα εδάφη είναι ήδη υποβαθμισμένα. Ένα εκατομμύριο στρέμματα υποβαθμισμένων εδαφών όπου προηγουμένως καλλιεργούνταν σόγια έχουν τώρα αφεθεί για βόσκηση βοοειδών οδηγώντας σε περαιτέρω υποβάθμιση (Fearnside, 2001). Τα βιοκαύσιμα δημιουργούν έναν νέο κύκλο εξάπλωσης της ερήμωσης στις περιοχές Cerrado και στον Αμαζόνιο. Δεδομένου ότι οι λατινοαμερικανικές χώρες αυξάνουν τις επενδύσεις τους στην καλλιέργεια σόγιας για την παραγωγή βιοκαυσίμων, οι οικολογικές επιπτώσεις αναμένεται να ενταθούν.

— Ζαχαροκάλαμο για αιθανόλη στη Βραζιλία

Η Βραζιλία παράγει ζάχαρη για καύσιμα αιθανόλης από το 1975 ακόμη. Από το 2005, υπήρξαν 313 εγκαταστάσεις επεξεργασίας αιθανόλης με παραγωγική ικανότητα 16 εκατομμύριο κυβικών μέτρων. Η Βραζιλία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός του ζαχαροκάλαμου στον κόσμο, και παράγει 60% της παγκόσμιας αιθανόλης από ζαχαροκάλαμο το οποίο καλλιεργείται σε 3 εκατομμύριο εκτάρια (Jason, 2004). Το 2005, η παραγωγή έφθασε το ρεκόρ των 16,5 δισεκατομμυρίων λίτρων, εκ των οποίων δύο δισεκατομμύρια προορίζονταν για εξαγωγή. Η μονοκαλλιέργεια ζαχαροκάλαμου καταναλώνει από μόνη της 13% της εφαρμογής ζιζανιοκτόνου στη χώρα. Οι μελέτες που πραγματοποιήθηκαν το 2002 από την EMBRAPA (Ίδρυμα Γεωργικής Έρευνας της Βραζιλίας) επιβεβαίωσαν την μόλυνση των υδάτων που συνδέθηκε με τη χρήση φυτοφαρμάκων στο υδροφόρο ορίζοντα του Guarani, για την καλλιέργεια ζαχαροκάλαμου στην επικράτεια του Σάο Πάολο.

πάνε αυτά....!Οι Η.Π.Α. είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αιθανόλης της Βραζιλίας, εισάγοντας το 58% της εθνικής παραγωγής το 2006. Αυτή η εμπορική σχέση ενισχύθηκε με μια πρόσφατη συμφωνία της κυβέρνησης Μπους με τη Βραζιλία. Παρόλο που αυτό θα φαινότανε ως ευνοϊκή συμφωνία , για να ανταποκριθεί η Βραζιλία στις ανάγκες που θέτει η κυβέρνηση Μπους θα πρέπει να αυξήσει την παραγωγή της επιπλέον κατά 135 δισεκατομμύρια λίτρα ετησίως Έτσι, οι καλλιεργούμενες περιοχές επεκτείνονται γρήγορα στην περιοχή Cerrado, της οποίας η φυσική κάλυψη βλάστησης αναμένεται να έχει εξαφανιστεί μέχρι το 2030. Το 60% των εδαφών παραγωγής ζάχαρης το διαχειρίζεται 340 μεγάλες μονάδες παραγωγής αιθανόλης που ελέγχουν έτσι το μεγαλύτερο ποσοστό επιφάνειας καλλιέργειας ζαχαροκάλαμου (Bravo, 2006).

Λαμβάνοντας υπόψη νέο διεθνές ενεργειακό σκηνικό, οι βραζιλιάνοι πολιτικοί και τα βιομηχανικά στελέχη διατυπώνουν ένα νέο όραμα για το οικονομικό μέλλον της χώρας, που κεντροθετείται στην παραγωγή πηγών ενέργειας που θα αντικαταστήσουν το 10% της παγκόσμιας χρήσης βενζίνης μέσα στα επόμενα 20 έτη. Αυτό θα απαιτούσε μια πενταπλάσια αύξηση στην περιοχή εδάφους που για παραγωγή ζάχαρης, που υπολογίζεται από έξι έως 30 εκατομμύριο εκτάρια. Η νέα καλλιέργεια θα οδηγήσει στο καθάρισμα εδάφους σε νέες περιοχές οι οποίες θα αντιμετωπίσουν τη ίδια κατά πάσα πιθανότητα κλίμακα αποψίλωσης με αυτήν της περιοχή Pernambuco, όπου μόνο 2,5% της αρχικής δασικής κάλυψης έχει παραμείνει (Fearnside, 2001).

Ενεργειακή αποδοτικότητα και η οικονομικές επιπτώσεις

Η παραγωγή αιθανόλης απαιτεί εξαιρετικά υψηλά ποσά ενέργειας. Για να παραχθούν 10,6 δισεκατομμύρια λίτρα αιθανόλης, οι Η.Π.Α. χρησιμοποιούν περίπου 3,3 εκατομμύριο εκτάρια εδάφους, τα οποία απαιτούν κατόπιν ογκώδεις ενεργειακές εισαγωγές για λίπανση, αντιμετώπισης ζιζανίων και συγκομιδής του καλαμποκιού (Pimentel, 2003). Αυτά τα 10,6 δισεκατομμύρια λίτρα αιθανόλης παρέχουν μόνο 2% της βενζίνης που χρησιμοποιείται από τα αυτοκίνητα κάθε χρόνο στις Η.Π.Α.

Παρά τις μελέτες των Shapouri και άλλων (2004) του USDA που παρουσιάζουν πλεόνασμα καθαρής ενέργειας για την παραγωγή αιθανόλης, οι Pimentel και Patzek (2005), χρησιμοποιώντας στοιχεία και από τις 50 πολιτείες και συμψηφίζοντας όλες τις ενεργειακές εισαγωγές (συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής και επισκευής αγροτικών μηχανημάτων και του εξοπλισμού ζύμωση-απόσταξης) κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η παραγωγή αιθανόλης δεν παράσχει όφελος καθαρής ενέργειας. Διατείνονται ότι πιθανότερα απαιτεί περισσότερη ενέργεια από ορυκτά καύσιμα για να παραχθεί από ότι θα παράγει. Στους υπολογισμούς τους, η παραγωγή αιθανόλης από καλαμπόκι απαιτεί 1,29 γαλόνια ορυκτών καυσίμων ανά γαλόνι αιθανόλης που θα παράγεται, και η παραγωγή ενός γαλονιού ντίζελ από σόγια απαιτεί 1,27 γαλόνια ενέργειας από ορυκτά καύσιμα. Επιπλέον, λόγω της σχετικά χαμηλής ενεργειακής πυκνότητας της αιθανόλης, περίπου τρία γαλόνια της αιθανόλης απαιτούνται για να αντικαταστήσουν δύο γαλόνια βενζίνης.

Η αμερικανική παραγωγή αιθανόλης έχει χρηματοδοτηθεί με 3 δις δολάρια από ομοσπονδιακές και κρατικές επιχορηγήσεις ετησίως (0,54 δολάρια ανά γαλόνι), η περισσότερη από τις οποίες πηγαίνει σε μεγάλες αγρο-βιομηχανικές μονάδες. Το 1978 οι Η.Π.Α. εισήγαγαν έναν φόρο στην αιθανόλη, αλλά έκαναν μια εξαίρεση 54 σεντ ανά γαλόνι για αυτήν που χρησιμοποιούνταν για το gasohol (βενζίνη με 10% αιθανόλη). Αυτό οδήγησε σε επιχορηγήσεις για αγρο-βιομηχανίες όπως για την Αrcher Midland της τάξεως των 10 δις δολαρίων από το 1980 ως το 1997 (Bravo, 2006). Το 2003 περισσότερο από 50% των εγκαταστάσεων παραγωγής αιθανόλης στις Η.Π.Α. ανήκαν σε αγρότες. Μέχρι το 2006, το 80% των νέων εγκαταστάσεων επεξεργασίας ανήκαν σε Α.Ε. και 556 εκ. δολάρια των προγραμμάτων επιδότησης ωφέλησαν μόνο τους μεγαλύτερους παραγωγούς. Μέχρι το 2007 αυτός ο αριθμός αναμένεται να φθάσει στις Η.Π.Α. τα 1,3 δις δολάρια.

Η ασφάλεια των τροφίμων και η μοίρα των αγροτών

Οι θιασώτες της βιοτεχνολογίας υπερμάχονται της εξάπλωση της καλλιέργειας σόγιας ως παράδειγμα επιτυχούς υιοθέτησης της γ.τ. τεχνολογίας από τους αγρότες. Ωστόσο αυτό το στοιχείο αποκρύπτει το γεγονός ότι η επέκταση σόγιας οδηγεί στον ακραίο συγκεντρωτισμό γης και εισοδήματος. Στη Βραζιλία, η καλλιέργεια σόγιας μετατοπίζει ένδεκα αγρο-εργάτες για κάθε νέο εργάτη που απασχολεί. Αυτό δεν είναι ένα νέο φαινόμενο. Στη δεκαετία του ’70, 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι εκτοπίστηκαν λόγω της παραγωγής σόγιας στη περιοχή Parana, και 300.000 στο Rio Grande do Sul. Πολλοί από αυτούς τους τώρα ακτήμονες ανθρώπους κινήθηκαν προς τον Αμαζόνιο όπου και αποψίλωσαν αρχαία δάση. Στην περιοχή Cerrado, όπου η παραγωγή γ.τ. σόγιας επεκτείνεται, τέτοιου είδους φαινόμενα εκτοπίσεως είναι σχετικά μέτρια επειδή η περιοχή δεν είναι πυκνά εποικημένη (Altieri και Pengue, 2006).

Στην Αργεντινή, 60.000 αγροκτήματα κατασχέθηκαν ενώ η έκταση της καλλιέργειας γ.τ. σόγιας Roundup σχεδόν τριπλασιάστηκε. Το 1998, στην Αργεντινή υπήρχαν 422.000 αγροκτήματα ενώ το 2002 μόνο 318.000, μια μείωση κατά 1/4. Σε μια δεκαετία, οι εκτάσεις σόγιας αυξήθηκαν 126% εις βάρος του καλαμποκιού, σιτηρών, φρούτων και της παραγωγής γαλακτοκομικών. Το 2003-04 φυτεύτηκαν 13,7 εκατομμύριο εκτάρια σόγιας, ενώ υπήρξε μείωση 2,9 εκατομμυρίων εκταρίων καλαμποκιού και 2,15 εκατομμύρια εκτάρια ηλίανθων. Για τη βιοτεχνολογική βιομηχανία, οι τεράστιες αυξήσεις καλλιεργούμενων εκτάσεων σόγιας και ο διπλασιασμός των παραγωγών ανά περιοχή είναι οικονομική και γεωργική επιτυχία. Για τη χώρα ωστόσο, αυτό σημαίνει περισσότερες εισαγωγές βασικών τροφίμων και επομένως απώλεια αυτάρκειας, αυξανόμενων τιμών και πείνας (Pengue, 2005).

Η προώθηση του «αγρο-μετώπου» των βιοκαυσίμων είναι μια απόπειρα ενάντια στην αυτάρκεια τροφίμων των αναπτυσσόμενων εθνών δεδομένου ότι τα εδάφη για την παραγωγή τροφίμων θυσιάζονται όλο και περισσότερο για να ταΐσουν τα αυτοκίνητα των ανθρώπων του παγκόσμιου Βορρά. Η παραγωγή βιοκαυσίμων έχει επίσης άμεσες επιπτώσεις στους καταναλωτές με την αύξηση του κόστους διατροφής. Εξαιτίας του γεγονότος ότι περισσότερο από 70% του καλαμποκιού στις Η.Π.Α. χρησιμοποιείται για ζωοτροφή, διπλασιάζοντας ή τριπλασιάζοντας την παραγωγή αιθανόλης μπορεί να προκαλέσει αύξηση των τιμών καλαμποκιού, και κατά συνέπεια, την τιμή του κρέατος. Η απαίτηση για τα βιοκαύσιμα στις Η.Π.Α. έχει συνδεθεί με μια μαζική άνοδο στην τιμή του καλαμποκιού που οδήγησε σε μια πρόσφατη αύξηση 400% στις τιμές παρασκευασμάτων όπως η tortilla στο Μεξικό.

Η κλιματική αλλαγή

Ένα από τα κύρια επιχειρήματα των υπερασπιστών των βιοκαυσίμων είναι πως αυτές οι νέες μορφές ενέργειας θα βοηθήσουν στην μετρίαση της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, με την προώθηση μεγάλης κλίμακας μηχανοποιημένων μονοκαλλιεργειών που απαιτούν αγρο-χημικές εισροές και μηχανήματα, το πιθανότερο τελικό αποτέλεσμα είναι μια γενικότερη αύξηση στις εκπομπές του CO2. Καθώς τα δάση που δεσμεύουν αέρια του θερμοκηπίου αποψιλώνονται για να αντικατασταθούν από καλλιέργειες βιοκαυσίμων, οι εκπομπές αυτές θα αυξάνονται παρά θα μειώνονται (Bravo, 2006, Donald, 2004).

Εφόσον οι χώρες στο παγκόσμιο νότο μπαίνουν στη παραγωγή βιοκαυσίμων, το σχέδιο είναι να εξαχθεί ένα μεγάλο μέρος αυτής της παραγωγής. Η μεταφορά σε άλλες χώρες θα αυξήσει κατά πολύ τη χρήση καυσίμων και τις εκπομπές ρύπων. Επιπλέον, η μετατροπή βιομάζας σε υγρό καύσιμο σε εγκαταστάσεις μετατροπής παράγει τεράστιες αέριων του θερμοκηπίου (Pimentel και Patzek, 2005).

Η παγκόσμια αλλαγή κλίματος δεν πρόκειται να διορθωθεί με την χρήση των βιομηχανικών βιοκαυσίμων. Θα πρέπει να υπάρξει μια ριζοσπαστική μετατροπή των τρόπου κατανάλωσης στο παγκόσμιο Βορρά. Ο μόνος τρόπος για να σταματήσει η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου είναι η μετάβαση από τις εκτατικές βιομηχανικές καλλιέργειες στην μικρής-κλίμακας βιολογική γεωργία, και τη μείωση της παγκόσμιας κατανάλωσης καυσίμων.

Συμπεράσματα

Η ενέργεια κρίση-λόγω της υπερκατανάλωσης και εξάντλησης των πετρελαϊκών κοιτασμάτων- έχουν δώσει μια ευκαιρία για ισχυρές παγκόσμιες συνεργασίες μεταξύ των εταιριών πετρελαίου, τροφίμων, γενετικής μηχανικής και αυτοκίνητων. Αυτές οι νέες συμμαχίες τροφίμων και καυσίμων αποφασίζουν για το μέλλον των παγκόσμιου αγροτικού τοπίου. Η άνοδος των βιοκαυσίμων θα παγιώσει ακόμη περισσότερο την επικράτηση τους στα ζητήματα των τροφίμων και των καυσίμων μας και θα επιτρέψει να καθορίσουν τι, πώς και πόσο θα καλλιεργηθεί, με συνέπεια ακόμη περισσότερη φτώχεια των αγροτών, περιβαλλοντική καταστροφή και πείνα. Αυτοί που θα ωφεληθούν περισσότερο από την επανάσταση των βιοκαυσίμων θα είναι μεγάλες εμπορικές εταρείες σιτηρών, όπως η Cargill, η ADM και η Bunge, πετρελαϊκές εταιρείες όπως η BP, η Shell, η Chevron,η Neste Oil, η Repsol και η Total, αυτοκινητοβιομηχανίες όπως η General Motors, η Volkswagen, η FMC-Ford France, η PSA PSA Peugeot-Citroen και η Renault και βιοτεχνολογικοί γίγαντες όπως η Monsanto, η DuPont, και η Syngenta.

Η βιοτεχνολογική βιομηχανία χρησιμοποιεί τον πυρετό των βιοκαυσίμων για να χρωματίσει «πράσινη» την εικόνα της με την ανάπτυξη και εξάπλωση των γ.τ. ποικιλιών για παραγωγή ενέργειας και όχι για παραγωγή τροφίμων. Λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη δημόσια δυσπιστία και απόρριψη των γ.τ. καλλιεργειών ως τρόφιμα, η βιοτεχνολογία θα χρησιμοποιηθεί από τις εταιρίες για να βελτιώσει την εικόνα τους, υποστηρίζοντας ότι θα αναπτύξουν νέες γ.τ. καλλιέργειες για μεγαλύτερη παραγωγή βιομάζας ή ότι θα περιέχεται το ένζυμο άλφα-αμυλάση που θα επιτρέπει την εκκίνηση της διαδικασίας παραγωγής αιθανόλης να αρχίσει όταν το καλαμπόκι θα είναι ακόμα στο χωράφι- μια τεχνολογία που διατείνονται ότι δεν ασκεί καμία αρνητική επίδραση στην ανθρώπινη υγεία. Η εξάπλωση τέτοιων καλλιεργειών στο περιβάλλον θα προσθέσει ακόμη ένα περιβαλλοντικό κίνδυνο σε αυτούς που ήδη εμφανίστηκαν το 2006 με το γ.τ. καλαμπόκι σε 32,2 εκατομμύριο εκτάρια γης και την εισαγωγή μη επιθυμητού γενετικού υλικού στην ανθρώπινη τροφική αλυσίδα, όπως ήδη έχει γίνει με το καλαμπόκι Starlink και το ρύζι LL601.

Καθώς οι κυβερνήσεις πείθονται από τις υποσχέσεις της παγκόσμιας αγοράς βιοκαυσίμων, σχεδιάζουν εθνικά προγράμματα παραγωγής τους που θα δεσμεύσουν τα αγρο-συστήματά τους σε μονοκαλλιέργειες μεγάλη κλίμακας, εξαρτώμενες από την εντατική χρήση ζιζανιοκτόνων και χημικών λιπασμάτων, εκτρέποντας έτσι εκατομμύρια εκταρίων πολύτιμων εκτάσεων από την απαραίτητη παραγωγή τροφίμων. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη κοινωνικής κριτικής ώστε να προβλεφθεί η τροφική ασφάλεια και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των βιοκαυσίμων σε μικρές χώρες όπως ο Ισημερινός. Αυτή η χώρα αναμένεται να επεκτείνει την παραγωγή ζαχαροκάλαμου κατά 500.000 στρέμματα, και να καθαρίσει 100.000 εκτάρια φυσικών δασών ώστε να δώσει τόπο στις φυτείες για φοινίκέλαιο. Φυτείες σαν αυτές προκαλούν ήδη μεγάλη περιβαλλοντική καταστροφή στην περιοχή Choco της Κολομβίας (Bravo, 2006).

Σαφώς, τα οικοσυστήματα των περιοχών στις οποίες παράγονται οι καλλιέργειες βιοκαυσίμων γρήγορα υποβιβάζονται, και η παραγωγή τους δεν είναι περιβαλλοντικά και κοινωνικά βιώσιμη ούτε τώρα, ούτε στο μέλλον.

Είναι επίσης ανησυχητικό ότι τα δημόσια πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα (π.χ. η πρόσφατη συμφωνία που υπογράφεται από τη BP και το πανεπιστήμιο του Berkeley-Καλιφόρνια) θύμα της αποπλάνησης για εύκολο και μεγάλα κέρδη και την επιρροή πολιτικής και εταιρικής δύναμης. Εκτός από τις επιπτώσεις της παρείσφρησης του ιδιωτικού κεφαλαίου στη διαμόρφωση της ερευνητικών προγραμμάτων και της σύνθεση της σχολής -που διαβρώνει το δημόσιο χαρακτήρα των πανεπιστημίων υπέρ του ιδιωτικού ενδιαφέροντος- υφίσταται πλέον ως επίθεση ενάντια στη ακαδημαϊκής ελευθερίας και διαχείρισης των Ιδρυμάτων. Τέτοιες συνεργασίες αποτρέπουν τα πανεπιστήμια από τη συμμετοχή σε αμερόληπτη έρευνα και εμποδίζουν το διανοητικό κεφάλαιο από να ερευνούν τις πραγματικά αειφορικές εναλλακτικές λύσεις για την ενεργειακή κρίση και την κλιματική αλλαγή.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο συνασπισμός του πετρελαϊκού και βιοτεχνολογικού κεφαλαίου θα αποφασίζει όλο και περισσότερο για τη μοίρα των αγροτικού τοπίου της Αμερικής. Μόνο οι στρατηγικές συμμαχίες και η συντονισμένη δράση των κοινωνικών κινημάτων (οργανώσεις αγροτών, κινήματα περιβαλλοντικής και αγροτικής εργασίας, ΜΚΟ, Ενώσεις καταναλωτών, αφοσιωμένα μέλη του ακαδημαϊκού τομέα, κ.λ.π.) μπορούν να ασκήσουν πίεση σε κυβερνήσεις και πολυεθνικές επιχειρήσεις ώστε να εξασφαλίσουν ότι τέτοιες τάσεις θα σταματήσουν. Πιο σημαντικό είναι ότι πρέπει να συνεργαστούμε για να εξασφαλίσουμε πως όλες οι χώρες θα διατηρήσουνν το δικαίωμα να επιτυγχάνουν αυτάρκεια στα τρόφιμα μέσω αγρο-οικολογικών, τοπικών συστημάτων παραγωγής τροφίμων, τη μεταρρύθμιση του εδάφους, πρόσβαση σε νερό, σπόρους και άλλους αγροτικούς πόρους και πολιτικές παραγωγής τροφίμων που να ανταποκρίνονται στις αληθινές ανάγκες των αγροτών και όλων των καταναλωτών, ιδιαίτερα των φτωχών.

Read Full Post »