Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Επιστήμη και περιβάλλον’ Category

animal_tests

Το 2005 υπολογίζεται ότι χρησιμοποιήθηκαν παγκοσμίως περίπου 100 εκατομμύρια ζώα σε ιατρικά πειράματα όλων των ειδών. Από αυτά, μόλις 30 νέα φαρμακευτικά σκευάσματα παρήχθησαν την ίδια χρονιά. Το 92% των φαρμάκων που δοκιμάζονται σε ζώα απορρίπτονται κατά την κλινική έρευνα σε ανθρώπους. Σε κάποιες περιπτώσεις, μάλιστα, η χρήση ζώων σε πειράματα έχει αποδειχθεί απολύτως αναποτελεσματική. Παράδειγμα, οι ουσίες που χορηγούνται για θεραπεία κατά του έιτζ. Καμιά από αυτές δεν προήλθε από πειράματα σε ζώα. Αντίθετα, από τα τριάντα εμβόλια που ελέγχθηκαν από το 1987 έως σήμερα σε πιθήκους, όλα απορρίφθηκαν στους ανθρώπους. Κάποιοι επιστήμονες αναρωτιούνται αν ο έλεγχος ουσιών σε ζώα βοηθάει ή δημιουργεί σύγχυση. Παράδειγμα, η σχέση καπνίσματος και αμιάντου σε παθήσεις των πνευμόνων, όπως ο καρκίνος. Η έρευνα σε πειραματόζωα δεν έδειξε πόσο κρίσιμη είναι αυτή η σχέση.

Αν είναι έτσι, όμως γιατί χρησιμοποιούνται; Ο λόγος βρίσκεται στη γενετική συγγένεια μεταξύ αυτών των θηλαστικών και ημών (85% γενετική συγγένεια με τα ποντίκια και 98% με τους πιθήκους). Η γενετική συγγένεια είναι ένα επιχείρημα που βάλλεται τελευταία από τη μοριακή βιολογία, η οποία αρχίζει μόλις να ανακαλύπτει πόσο σύνθετο και πολύπλοκο είναι το γονιδίωμα και πόσο μικρές διαφοροποιήσεις μπορεί να αλλάζουν κάτι πολύ σημαντικό στη λειτουργία ενός οργανισμού. Οι βιολόγοι που ασχολούνται με το δέντρο της εξέλιξης των ειδών μπερδεύονται όταν έχουν να αντιμετωπίσουν ζωντανά είδη με αποκλίσεις τόσο μικρές όσο η γενετική απόκλιση του ανθρώπου από τα πιο συγγενικά είδη χιμπατζή. Το 2% που μας χωρίζει είναι απίστευτα καθοριστικό – άγνωστο για ποιον ακριβώς λόγο.

πειραματόζωα

Στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται πειραματόζωα σχεδόν αποκλειστικά για ερευνητικούς σκοπούς, αφού η χημική βιομηχανία και η βιομηχανία καλλυντικών είναι σχεδόν αποκλειστικά μεταπρατικές. Στην Αττική βρίσκονται σήμερα περισσότερα από 10.000 πειραματόζωα, κατά κύριο λόγο ποντίκια και αρουραίοι και λιγότερο γουρούνια. Εποπτεύονται από το υπουργείο γεωργίας και τον ΕΟΦ. Σε κάποιες περιπτώσεις έχουν παρατηρηθεί παρατυπίες, όπως στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο το 2004, όπου χρησιμοποιήθηκαν ημίαιμοι σκύλοι για τη μελέτη ασθενειών του παγκρέατος από την Ιατρική σχολή εκεί – παρόλο που απαγορεύεται η χρήση τους για αυτό το σκοπό. Από την άλλη, περίπου 6000 σκυλιά «εξάγονται» κάθε χρόνο από την Ελλάδα προς άλλες χώρες της βόρειας Ευρώπης με σκοπό να χρησιμοποιηθούν σαν πειραματόζωα. Τα τελευταία 15 χρόνια έχουν «φύγει» από την Ελλάδα πάνω από 150000 σκυλιά.

Πειραματιστές αφηγούνται ότι τα ινδικά χοιρίδια, τα κουνέλια και τα χάμστερ τα εξασφαλίζουν από εμπόρους. Τα σκυλιά από τον μπόγια.

Τα χρωμοσαμπουάν που χρησιμοποιούν οι γυναίκες για να γίνουν ξανθές ή για να κρύψουν τις άσπρες τρίχες, δοκιμάζονται στα μάτια των κουνελιών, με αποτέλεσμα την τύφλωση τους.

πειραματόζωα

Read Full Post »

πυρηνική ενέργεια3

Σε αντίθεση µε τη λειτουργία ενός πυρηνικού εργοστασίου που είναι σχετικά απλή µε τη σύγχρονη τεχνογνωσία, ο τοµέας της διαχείρι¬σης των πυρηνικών αποβλήτων είναι εξαιρετικά πολύπλοκος, η ασφαλής αποµόνωσή τους είναι αβέβαιη και η επιστηµονική γνώση διεθνώς, για την επιλογή, σχεδιασµό, και πρόβλεψη του τρόπου λειτουργίας των χώρων ενταφιασµού των πυρηνι¬κών αποβλήτων, είναι εξαιρετικά ελλιπής. Το θέµα της αβεβαιότητας και της ελλιπούς τεχνογνωσίας είναι καθοριστικά, γιατί ο οποιοσδήποτε ενταφια¬σµός και αποµόνωση των πυρηνικών αποβλήτων πρέπει να είναι ασφαλής, όχι απλώς µε υψηλή πι¬θανότητα επιτυχίας (όπως υπονοείται για τα συµ¬βατικά απόβλητα), αλλά σχεδόν µε βεβαιότητα, για ένα χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον 10.000 ετών (ο αναγνώστης παραπέµπεται στη νοµοθεσία των Η.Π.Α.), ένα χρονικό διάστηµα µελέτης και τεχνικής ασφάλειας, πρωτόγνωρο για οποιοδήποτε επιστ笵ονικό κλάδο.

Για την παραγωγή ενέργειας οι πυ¬ρηνικοί αντιδραστήρες χρησιµοποιούν ως καύσιµο pellets εµπλουτισµένου ουρανίου U-235 που απוּονώνονται µέσα σε µεταλλικές ράβδους. Όλες οι µεταλλικές ράβδοι τοποθετούνται µαζί και αποτε¬λούν τη διάταξη του πυρηνικού καύσιµου (nuclear fuel assembly). Η κάθε pellet έχει διαστάσεις όσο το άκρο ενός δάκτυλου του χεριού και εκλύει ενέρ¬γεια αντίστοιχη µε ένα τόνο κάρβουνο. Μετά από 3 – 4 έτη λειτουργίας οι pellets παύουν να είναι απο¬δοτικές και η διάταξη αποµακρύνεται από τον αντι¬δραστήρα. Το απόβλητο αυτό παραµένει εξαιρετικά ραδιενεργό και ονοµάζεται spent nuclear fuel. Για παράδειγµα, 10 έτη µετά την αποµάκρυνση του από τον αντιδραστήρα, το απόβλητο έχει ραδιενεργή δόση (surface dose rate) 10.000 rem/ώρα, ενώ η θανατηφόρος δόση για όλο το σώµα ενός ανθρώ¬που είναι 500 rem. Η προσωρινή αποθήκευσή του γίνεται µέσα σε πισίνες µε νερό, φτιαγµένες από µπετόν, µε επικάλυψη ατσαλιού (steel-lined concrete basins), για να επιτευχθεί η πτώση της θερµοκρασίας του απόβλητου και η προστασία εργαζοµένων και κοινού από τη ραδιε¬νέργεια.

Στις Η.Π.Α., όπως και σε όλες τις χώρες µε πυρηνικά εργοστάσια, οι προσωρινοί χώροι απο¬θήκευσης ραδιενεργών αποβλήτων έχουν φθάσει ή ξεπεράσει τη χωρητικότητά τους, και ήδη, από τις αρχές του 1980, ετέθη το πρόβληµα της µόνιµης αποθήκευσης των ραδιενεργών αποβλήτων.

Εκτός από το πρόβληµα των αποβλήτων που προ¬έρχονται από τα πυρηνικά εργοστάσια, οι χώρες που έχουν πυρηνικά οπλικά συστήµατα αντιµετω¬πίζουν και το πρόβληµα των αποβλήτων από αυτά, τα λεγόµενα high-level radioactive waste. Κοινό χαρακτηριστικό των δύο ειδών αποβλήτων είναι η υψηλή ραδιενέργειά τους επί χρονικό διάστηµα χιλιάδων ετών (εξ ου και η νοµοθετική απαίτηση για ασφάλεια επί 10.000 έτη). Στη συνέχεια, ο όρος ραδιενεργά απόβλητα θα αναφέρεται µόνο σε αυτά τα δύο είδη και όχι σε αντικείµενα χαµηλής ραδιενέργειας (τα low-level radioactive waste) που χρησιµοποιούνται σε νοσοκοµεία, ερευνητικά ινστιτούτα κ.λπ. και που αντιπροσωπεύουν άλλης κλίµακας πρόβληµα.

Ιστορικά, οι επιλογές που εξετάσθηκαν και απορ¬ρίφτηκαν διεθνώς για τη µόνιµη αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλήτων ήταν οι εξής: (α) Ενταφια¬σµός στον πυθµένα των ωκεανών, (β) ενταφιασµός στους πάγους των πόλων της γης και (γ) αποστολή στο διάστηµα. Η Εθνική Ακαδηµία Επιστηµών των Η.Π.Α. (National Research Council of the National Academy of Sciences), αρχικά το 1990 και κατόπιν το 2001, κατέληξε στο συµπέρασµα ότι «υπάρχει επιστηµονική συµφωνία παγκοσµίως ότι ο βαθύς, γεωλογικός ενταφιασµός, η προσέγγιση που ακο¬λουθείται στις Η.Π.Α., αποτελεί τη βέλτιστη επιλογή για τη διάθεση των υψηλών ραδιενεργών αποβλή¬των» (“…there is a worldwide scientific consensus that deep geological disposal, the approach being followed by the United States, is the best option for disposing of highly radioactive waste.”)

Επιλογή του χώρου ενταφιασµού: Η επιλογή του Υπουργείου Ενέργειας των Η.Π.Α., να διερευνηθεί η περιοχή Yucca Mountain στη Νεβάδα ως πιθανό µέρος ενταφιασµού των ραδιενεργών αποβλήτων των Η.Π.Α., έγινε για επιστηµονικούς, κοινωνικούς και πολιτικούς λόγους. Η περιοχή είναι έρηµος, µε 190 mm βροχόπτωση ανά έτος, της οποίας µόνο το 5% διηθείται στο υπέδαφος, µε εκτεταµένη ακόρε¬στη ζώνη βάθους 600 m (ο υδροφόρος ορίζοντας βρίσκεται σε βάθος 600 m), µε ασήµαντο επιφανει¬ακό δίκτυο υδάτων και µε πολύ χαµηλή ιστορικά σεισµικότητα. Όλα αυτά σηµαίνουν ότι, λόγω της χαµηλής εδαφι¬κής υγρασίας ελάχιστη χηµική διάβρωση αναµέ¬νεται να υπάρξει στα δοχεία (canisters) αποθήκευ¬σης των ραδιενεργών αποβλήτων. Σε περίπτωση ατυχήµατος και διαφυγής ραδιενεργών υλικών από το χώρο µόνιµου ενταφιασµού των αποβλή¬των, η µεταφορά αυτών των υλικών από το νερό θα γίνει πολύ αργά, λόγω της ακόρεστης ζώνης. Με δεδοµένο ότι ο χώρος εναπόθεσης των απο¬βλήτων ευρίσκεται σε βάθος 300 m, η απόσταση που θα έχουν να διανύσουν τυχόν διαφυγόντα ρα¬διενεργά στοιχεία µέχρι τον υδροφορέα είναι πολύ µεγάλη. Η επιλογή αυτή εντάσσεται στη λογική ότι η προστασία πρέπει να εξασφαλίζεται ταυτοχρό¬νως από το φυσικό περιβάλλον (natural barriers) και από τα τεχνικά µέτρα (engineered barriers).

Οι κοινωνικοί λόγοι επιλογής της τοποθεσίας ήταν ότι είναι ακατοίκητη και η πλησιέστερη πόλη του Λας Βέγκας βρίσκεται σε απόσταση 160 χιλιוּέτρων, µε την πληθυσµιακή σύνθεσή της να αποτελείται από διερχόµενους (transients) και, εποµένως, από ανθρώπους µε ελάχιστη ιστορική ταύτιση µε την περιοχή. Οι πολιτικοί λόγοι ήταν ότι η πολιτεία της Νεβάδας, λόγω του µικρού πληθυ¬σµού της, έχει µικρή πολιτική εκπροσώπηση στην Αµερικάνικη Βουλή (Congress) και, εποµένως, µικρή δυνατότητα πολιτικής παρέµβασης. Είναι εν¬διαφέρον να αναφερθεί ότι το 1982 (Nuclear Waste Policy Act of 1982) η Νεβάδα αποτελούσε µία από τρεις πολιτείες υπό εξέταση για την καταλληλότη¬τα µόνιµου ενταφιασµού πυρηνικών αποβλήτων. Η αντίδραση στις άλλες δύο πολιτείες έφερε σαν αποτέλεσµα να µη γίνουν ποτέ µελέτες σε αυτές και το Yucca Mountain να αποτελέσει τη µοναδική τοποθεσία υπό εξέταση στις Η.Π.Α., το 1987.

Τα παραπάνω αποτελούν σηµεία αναφοράς για το βαθµό δυσκολίας εύρεσης κατάλληλης τοποθεσί¬ας στην Ελλάδα. Παρενθετικά αναφέρεται ότι η επι¬λογή της Καρύστου το 1976, για την πιθανή εγκα¬τάσταση πυρηνικού εργοστασίου, το τοποθετούσε σε απόσταση 60 χιλιοµέτρων από την Αθήνα. Το σηµείο το οποίο αξίζει να προσέξει κανείς είναι ότι η τυχόν πρόκριση της πυρηνικής επιλογής για την Ελλάδα συνεπάγεται την εύρεση δύο κατάλληλων περιοχών, µια για το πυρηνικό εργοστάσιο παρα¬γωγής ενέργειας και µια δεύτερη για την εγκατά¬σταση ενταφιασµού των πυρηνικών αποβλήτων. Οι τοποθεσίες αυτές πρέπει να είναι αρκετά µακριά η µια από την άλλη, ώστε τυχόν ατύχηµα στη µια τοποθεσία να µη βάλει σε κίνδυνο την άλλη.

Ο ισχυρισµός ότι η επιστηµονική γνώση διεθνώς είναι ανεπαρκής για την αντιµετώ¬πιση του προβλήµατος διάθεσης των πυρηνικών αποβλήτων δεν αποτελεί υπερβολή, παρόλο που έχουν γίνει µελέτες επί τουλάχιστον δύο δεκαετίες, απ’ όλα τα ερευνητικά εργαστήρια των Η.Π.Α. (όπως από το Lawrence Berkeley Laboratory, το Sandia National Laboratory, το Los Alamos National Laboratory, το N.R.C. National Lab Southwestern Research Institute στο San Antonio, Texas, κλπ.), από τους κορυφαίους ερευνητές στα πανεπιστηµι¬ακά ιδρύµατα των Η.Π.Α. (και από µέλη της Ακα¬δηµίας Μηχανικών των Η.Π.Α.), καθώς και από τεχνικά επιτελεία εταιρειών υψηλής τεχνογνωσίας (Duke Power Co., Golder Assoc., Raytheon, TRW, Intera Inc. κ.λπ.). Παρά τον εντυπωσιακό όγκο όλων των µελετών (ο οποίος ανέρχεται σε εκα¬τοντάδες χιλιάδες σελίδες) και τα δισεκατοµµύρια δολάρια που έχουν ξοδευτεί για τη συλλογή δεδוּένων και για µελέτες µοντελοποίησης (9 δισεκα¬τοµµύρια δολάρια έχουν ξοδευτεί µέχρι σήµερα στο Yucca Mountain Project: U.S. Department of Energy, ποσό που περιλαµβάνει την κατασκευή τούνελ 8 km), το γεγονός παραµέ¬νει, ότι η γνώση µας και η δυνατότητα πρόβλεψης για την ασφαλή λειτουργία ενός γεωλογικού χώ¬ρου εναπόθεσης πυρηνικών αποβλήτων δεν ευ¬ρίσκεται σε αντιστοιχία µε τη πολυπλοκότητα του προβλήµατος.

Χαρακτηριστικά µόνο αναφέρεται ότι στο Yucca Mountain Project, παρ’ όλες τις µελέτες πεδίου (που ξεκίνησαν το 1978), στα τέλη του 1990 βρέθη¬καν γεωλογικά ρήγµατα που δεν είχαν καταγρα¬φεί και που άλλαξαν την εκπόνηση των µελετών (η ύπαρξη ρηγµάτων µπορεί να δηµιουργήσει διαδρόµους (fast pathways) ταχείας µεταφοράς διαφυγόντος ραδιενεργού υλικού). Αντίστοιχα, στη Σουηδία, όπου η εναπόθεση των πυρηνικών αποβλήτων γίνεται µέσα σε γρανιτικό υπόγειο πε¬ριβάλλον, η κατασκευή ενός πειραµατικού τούνελ αποκάλυψε τυχαία την ύπαρξη ενός δικτύου ρω㬵ών σε βάθος, στο βράχο που έλεγχε το πεδίο της υπόγειας ροής και την επίδραση του οποίου δεν είχαν συµπεριλάβει οι ως τότε µελέτες.

Εποµένως, η περίπτωση των πυρηνικών απο¬βλήτων δεν έχει αντιστοιχία µε άλλα µεγάλα έργα στην Ελλάδα, όπου τυχόν κενά τεχνικής εξειδί¬κευσης στη χώρα καλύπτονται µε την εισαγωγή ξένων τεχνικών. Βεβαίως, υπάρχουν διεθνείς εταιρείες και οργανισµοί που µε αµοιβή µπορούν να καταρτίσουν µελέτες (βλέπε άρθρο στο τεύχος 13 του περιοδικού Energy του κ. Βεργαλενάκη για την πυρηνική ενέργεια και για την εξαγωγή τεχνο¬γνωσίας από τη Σουηδία). Στον ενταφιασµό, όµως, των πυρηνικών αποβλήτων, η αιχµή της επιστηµο¬νικής γνώσης διεθνώς έχει φθάσει σε ένα όριο, και το όριο αυτό δεν εγγυάται τον ασφαλή ενταφιασµό τους. Το γεγονός ότι άλλες χώρες προχωρούν σε ενταφιασµό των πυρηνικών τους αποβλήτων δεν αποτελεί παρά την καλύτερη δυνατή τους επιλο¬γή, η οποία είναι επακόλουθη δύο δεσµευτικών, προηγούµενων γεγονότων: (α) της επιλογής τους για πυρηνική ενέργεια και (β) του γεγονότος ότι η παραµονή των ραδιενεργών αποβλήτων σε προ¬σωρινούς χώρους είναι ακριβώς προσωρινή.

Μεταφορά των ραδιενεργών αποβλήτων: Ραδι¬ενεργά απόβλητα στις Η.Π.Α. ευρίσκονται σε πε¬ρίπου 126 τοποθεσίες προσωρινής αποθήκευσης σε 39 πολιτείες. Η µεταφορά των περίπου 70.000 τόνων ραδιενεργών αποβλήτων προς το Yucca Mountain θα αρχίσει µετά το 2017 και αναµένεται να διαρκέσει για περίπου 50 έτη. Η µεταφορά θα γί¬νει κυρίως µέσω του σιδηροδροµικού δικτύου µε ειδικά τρένα (dedicated train service), µέσα σε µε¬γάλα δοχεία (casks) φτιαγµένα από stainless steel, µε πάχος τοιχώµατος περίπου 15 cm, ενώ εναλλα¬κτικά µικρότερες ποσότητες θα µετακινηθούν και οδικώς. Τα υπουργεία τα οποία φέρουν την ευθύνη είναι τα εξής: (α) Tο Υπουργείο Μεταφορών (U.S. DOT: Department of Transportation), το οποίο είναι υπεύθυνο για την ασφαλή µεταφορά των αποβλή¬των, για τους κανονισµούς για τη φόρτωση, εκφόρ¬τωση, χειρισµό, µεταφορά των αποβλήτων, για την ειδική εκπαίδευση των οδηγών, για προγράµµατα αντιµετώπισης ατυχηµάτων (emergency response plans) κ.λπ.

(β) Η υπηρεσία Nuclear Regulatory Commission (NRC), η οποία εγκρίνει το σχεδι¬ασµό και την αποτελεσµατικότητα των δοχείων µεταφοράς και παρέχει την έγκριση (certification) αυτών. Η NRC, µε βάση το ιστορικό µεταφοράς ρα¬διενεργού υλικού στις Η.Π.Α. (τα τελευταία 30 έτη έγιναν 2.700 µεταφορές τέτοιου υλικού σε συνολι¬κή απόσταση 1,7 εκατοµµυρίων µιλίων στις Η.Π.Α.), εκτιµά την πιθανότητα επιτυχούς µεταφοράς, χωρίς ατύχηµα, σε 99,99%. Παρόλα αυτά, αυτή η εξαιρε¬τικά υψηλή πιθανότητα αφήνει 0,01% πιθανότητα αποτυχίας, ή 0,01 ατυχήµατα σε 100 µεταφορές, ή 1 ατύχηµα ανά 10.000 µεταφορές. Τόσες αναµένονται να είναι όµως και οι συνολικές µεταφορές ραδιε¬νεργού υλικού: 190 – 317 µεταφορές µε τρένο και 53 – 89 µεταφορές οδικώς, ετησίως, συνολικά, δη¬λαδή, από 250 έως 400 µεταφορές ανά έτος, επί 50 έτη, δηλαδή το σύνολο των µεταφορών κυµαίνεται από 12.500 έως 20.000. Και µε αυτά τα νούµερα το ενδεχόµενο ατυχήµατος δεν είναι πλέον ασήµα¬ντο, αλλά βάσιµο. (γ) Το Υπουργείο Ενέργειας (U.S. DOE: Department of Energy), το οποίο θα συντο¬νίσει τα δορυφορικά συστήµατα παρακολούθησης, τη συνοδεία των µέσων µεταφοράς κ.λπ. και (δ) το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας ( U.S. DHS: Department of Homeland Security), για την αντ鬵ετώπιση τροµοκρατικών πράξεων δολιοφθοράς κ.λπ.

Σχετικά µε την Ελλάδα ισχύουν οι κάτωθι επισ笵άνσεις. Το οδικό και σιδηροδροµικό δίκτυο στην Ελλάδα, όπως και σε όλες τις χώρες, δηµιουργή¬θηκε, για να συνδέσει ανθρώπους και προϊόντα µεγάλων πληθυσµιακών κέντρων. Αυτό έρχεται σε αντίθεση µε τη µεταφορά ραδιενεργών αποβλή¬των, που απαιτεί δίκτυα όσο το δυνατό αποµονω¬µένα από τον πληθυσµό. Η ποσότητα ραδιενεργών αποβλήτων, σε περίπτωση πυρηνικού εργοστασί¬ου στην Ελλάδα, βεβαίως, θα είναι πολύ µικρότε¬ρη αυτής των Η.Π.Α. και θα είναι παραπλήσια, για παράδειγµα, αυτής της Φινλανδίας: περίπου 2.000 τόνοι αποβλήτων µετά από 40 έτη λειτουργίας ενός εργοστασίου (βλέπε άρθρο του κ. Βεργανελάκη, Energy point τεύχος 13). Αναµένεται, εποµένως, ένας πολύ µικρότερος αριθµός µεταφορών προς ένα µόνιµο χώρο αποθήκευσης των αποβλήτων από αυτόν των Η.Π.Α. Η πιθανότητα επιτυχούς µεταφοράς, όµως, στην Ελλάδα, µε δεδοµένη την πλήρη απειρία της χώρας σε σχέση µε την τριακο¬νταετή εµπειρία των Η.Π.Α. σε θέµατα οργάνωσης και περάτωσης µεταφορών ραδιενεργού υλικού, δεν αναµένεται να είναι υψηλή, σε σχέση µε το πο¬σοστό επιτυχίας που δίνεται από τη NRC.

Διοικητική οργάνωση: Η διαχείριση των ραδιε¬νεργών αποβλήτων, όπως αναδεικνύεται και από την περιγραφή της µεταφοράς τους, απαιτεί υψηλό συντονισµό υπηρεσιών από πολλαπλά υπουργεία και από τις αντίστοιχες υπηρεσίες των τοπικών αρ¬χών, επί µακρόχρονο διάστηµα. Για παράδειγµα, το Υπουργείο Ενέργειας των Η.Π.Α., κατά τη µεταφο¬ρά των αποβλήτων, πρέπει να συντονίσει όχι µόνο τις δικές του υπηρεσίες, αλλά και τις πολιτειακές (αντίστοιχα, για την Ελλάδα τις νοµαρχιακές) και δηµοτικές αρχές, την αστυνοµία, το πυροσβεστικό σώµα, τις ιατρικές υπηρεσίες σε κάθε τόπο που θα περάσουν τα φορτία, και να ευρίσκεται σε συνεν¬νόηση µε τα επί τόπου τεχνικά και βιοµηχανικά επιµελητήρια και τα συνδικάτα εργαζοµένων.

πυρηνική ενέργεια 2

Στο σύνολό του, το έργο ταφής των ραδιενεργών αποβλήτων στις Η.Π.Α. ευρίσκεται υπό την αρ¬µοδιότητα του Υπουργείου Ενέργειας. Δύο υπη¬ρεσίες, η Nuclear Regulatory Commission και η υπηρεσία Περιβαλλοντικής Προστασίας (U.S. EPA: Environmental Protection Agency,) λειτουργούν η κάθε µια ως ανεξάρτητη αρχή ελέγχου (oversight) του Υπουργείου Ενέργειας. Για παράδειγµα, µελέ¬τες πραγµατοποιούνται για λογαριασµό του Υπουρ¬γείου Ενέργειας και, ανεξάρτητα από αυτές, διαφο¬ρετικές µελέτες γίνονται από τη NRC. Το Υπουργείο Ενέργειας και η NRC χρησιµοποιούν διαφορετικά ερευνητικά ινστιτούτα, πανεπιστήµια κ.λπ., ώστε να εξασφαλίζεται η αντικειµενικότητα και η ανεξαρτη¬σία των µελετών. Η τελική αίτηση αδείας (license application) και η µετέπειτα έγκριση κατασκευής (construction authorization) του χώρου ταφής υπο¬βάλλεται από το Υπουργείο Ενέργειας στη NRC και, µόνο αφού δοθεί η έγκριση από τη NRC, το έργο µπορεί να περατωθεί. Το βάρος της απόδειξης πέ¬φτει στο Υπουργείο Ενέργειας, το οποίο πρέπει να δείξει (demonstrate) στη NRC ότι ο χώρος ταφής έχει σχεδιασθεί και θα λειτουργήσει µε ασφάλεια, επί 10.000 έτη.

Ο λόγος της εκτενούς αναφοράς των αρµοδιοτήτων στις Η.Π.Α. έγινε, για να δειχθεί ότι για ένα τέτοιου είδους έργο η διοικητική οργάνωση, η δηµιουρ¬γία ανεξάρτητων αρχών ελέγχου (οι οποίες είναι επανδρωµένες µε υψηλού επιπέδου τεχνικό προ¬σωπικό) και η συµµετοχή στη λήψη αποφάσεων από το σύνολο των επιστηµονικών και διοικητικών αρχών, καθώς και από όλους τους ενδιαφερόµε¬νους, αποτελεί αυτή καθ’ αυτή µεγάλη πρόκληση. Στην Ελλάδα, η εµπειρία της διοίκησης στην πε¬ριβαλλοντική διαχείριση, στη νοµοθετική ρύθµιση και στην οργάνωση, ακόµη και για τα οικιακά από¬βλητα, ευρίσκεται σε πρωταρχικό στάδιο και, επוּένως, η ενασχόληση µε πυρηνικά απόβλητα δεν ενδείκνυται, παρά µόνο µετά από πολυετή απόδει¬ξη ικανοτήτων, πρώτα, σε λιγότερο επικίνδυνους περιβαλλοντικούς τοµείς.

Ιστορικό ασφαλείας χώρων επεξεργασίας και ταφής ραδιενεργών αποβλήτων: Ολοκληρώνο¬ντας, θα πρέπει να αναφερθεί ότι το ιστορικό πε¬ριβαλλοντικής προστασίας εγκαταστάσεων που έχουν χειρισθεί ποσότητες ραδιενεργών υλικών δεν είναι ενθαρρυντικό. Αυτό αποτελεί θέµα, ίσως, άλλου άρθρου, αλλά συνοπτικά αναφέρεται ότι, για παράδειγµα, στις τοποθεσίες του Hanford, στην πολιτεία της Washington, και του Savannah River Site, στην πολιτεία της South Carolina, στις οποίες γινόταν επεξεργασία υλικού υψηλής ραδιενέρ¬γειας, έχει εµφανισθεί σηµαντική ρύπανση στους υδροφορείς από ραδιενεργά στοιχεία. Στο Hanford, τα υπόγεια ύδατα έχουν µολυνθεί σε έκταση πάνω από 200 τετραγωνικά χιλιόµετρα. Στο Savannah River Site ραδιενέργεια έχει διαπι¬στωθεί και στα επιφανειακά ύδατα, και έχει υπάρ¬ξει γενετική µεταβολή (mutation) σε αλιγάτορες (έρευνες στο πανεπιστήµιο της Νότιας Καρολίνας). Ακόµη και σε εγκαταστάσεις ταφής χαµηλών ρα¬διενεργών αποβλήτων, όπως στο Barnwell της South Carolina, έχει βρεθεί τρίτιο στον υδροφο¬ρέα, το οποίο φαίνεται ότι ακόµη είναι κάτω από τα επιτρεπτά όρια. Συνοψίζοντας, τυχόν διε¬ρεύνηση της πυρηνικής ενέργειας ως ενεργειακής λύσης για την Ελλάδα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη της όχι µόνο τον τοµέα της ενέργειας, αλλά και τον τοµέα της διαχείρισης, της περιβαλλοντικής προστασίας και της προστασίας του κοινού από τα πυρηνικά απόβλητα.

Read Full Post »

Όξινη βροχή ονομάζεται η οξίνιση της ατμόσφαιρας που οφείλεται στις ανθρώπινες δραστηριότητες και προκαλείται από την αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του θείου (SO2) και οξειδίων του αζώτου (NO, NO2). Αυτές οι ενώσεις προέρχονται κυρίως από ορυκτά καύσιμα (γαιάνθρακα, πετρέλαιο και σε μικρότερο ποσοστό από το φυσικό αέριο) που χρησιμοποιούνται για τη διακίνηση διαφόρων μεταφορικών μέσων, στις εγκαταστάσεις κεντρικής θέρμανσης, στους θερμοηλεκτρικούς σταθμούς στα διυλιστήρια πετρελαίου, σε ορισμένες βιομηχανίες που λειτουργούν με καμίνους (κατεργασία ορυκτών, σιδηρουργία, τσιμεντροβιομηχανία).

Το SO2 οξειδώνεται στην ατμόσφαιρα σε θειϊκό ανυδρίτη, ο οποίος ερχόμενος σε επαφή με το νερό σχηματίζει ένα ισχυρό οξύ, το θειϊκό οξύ (H2SO4). Το τροποσφαιρικό όζον έχει νεκρωτική δράση στα φύλλα και στις βελόνες των δέντρων. Το όζον αυτό προέρχεται από την αντίδραση των NOx με τους υδρογονάνθρακες που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα παρουσία της ηλιακής ακτινοβολίας.

Read Full Post »

Η σύσταση του εδάφους καθορίζεται από την αναλογία σωματιδίων, άμμου, πηλού και αργίλου, η οποία ρυμίζει τη διαπερατότητα ή το πορώδες του εδάφους, που είναι ουσιώδες για το είδος της βλάστησης. Εδάφη με αυξημένα αργιλικά συστατικά έχουν μικρή διαπερατότητα, κακό αερισμό, κακή στράγγιση νερού και πλούσια θρεπτικά συστατικά. Τα αμμώδη εδάφη αντίθετα, έχουν μεγάλη διαπερατότητα, άριστο αερισμό και δε συγκρατούν το νερό και τα θρεπτικά συστατικά. Ο πηλός και ο άργιλος συγκρατούν σημαντικά το νερό.

Η δομή του εδάφους καθορίζεται από την ικανότητα των σωματιδίων του να σχηματίζουν κοκκώδη συσσωματώματα, που συνιστούν σταθερό και καλής ποιότητας έδαφος, επειδή επιτρέπει την άνετη κυκλοφορία του νερού και του αέρα ανάμεσά του.  Το πρόβλημα της κονιορτοποίησης και υποβάθμισης των εδαφών από τις εκτεταμένες και εντατικές καλλιέργειες είναι κυρίως πρόβλημα της διάσπασης της δομής του εδάφους.

Read Full Post »

paul_the-unknown-garden1

Ένα 8ετές πρόγραμμα στον Ειρηνικό αποκάλυψε ότι η αύξηση των επιπέδων τοξικότητας στον ωκεανό επηρεάζει αρκετούς θλάσσιους οργανισμούς, όπως τα κοράλλια και τα οστρακοειδή, διότι η δημιουργία και η ανάλυση του κελύφους τους απαιτεί ένα λιγότερο όξινο και περισσότερο αλκαλικό περιβάλλον. Οι αυξημένες εκπομπές άνθρακα ανεβάζουν σε μεγαλύτερο επίπεδο την οξύτητα των ωκεανών. Περίπου το 1/3 των παραγόμενων από τον άνθρωπο εκπομπών του CO2  διαλύονται στη θάλασσα. Καθώς το CO2 διαλύεται στο θαλασσινό νερό, δημιουργεί ανθρακικό οξύ, το οποίο περιορίζει την αλκαλικότητα των υδάτων και το επίπεδο ρΗ, δημιουργώντας έτσι ένα περισσότερο όξινο περιβάλλον.

Read Full Post »